در این نوشته از دلبرانه قصد داریم در مورد انشا به طور کلی صحبت کنیم .
در ادامه بیششتر به موارید از این قبیل که انشا چیست و چگونه یک انشاش خوب بنویسیم اشاره کرده ایم.
و همچنین با انواع نگارش های انشا بیشتر آشنا خواهید شد.
و با ویژگی های یک انشا خوب بیشتر آشنا خواهید شد.
امیدواریم که مورد توجه شما عزیزان قرار گیرد.
با ما همراه باشید..
انشا چیست و چگونه یک انشا خوب بنویسیم + پرورش مهارت نوشتن انشا
انشاء چیست؟
معنی لغوی انشاء: کلمه ای عربی است و معادل فارسی آن دبیری است، انشاء به معنی آفرینش ، ایجاد و خلق کردن است.
در لغت نامه ی دهخدا:
” انشاء” یعنی: ” آفرینش، ایجاد، سخن پردازی، نویسندگی ، شاعری، نوشته ی فصیح و با سجع و قافیه،
هر نوع نوشته ای که مراد از آن نمایاندن قدرت نویسندگی و تعیین ارزش نوشته باشد.
برونر(1971): انشاء را فرزند اندیشه و فعالیت ذهنی پیچیده معنی کرده است.
تعریف انشاء از نگاه متخصصان
” انشاء عبارتست از حرکت و انتظامی که به افکار داده می شود ، هر گاه افکار، تنگ و فشرده به یکدیگر تنظیم شوند
سبک بیان محکم ، گرم و با جزابت می شود؛ برعکس اگر این افکار به کندی ار پی هم در آید و فقط به زور ، الفاظ به هم ملحق شود،
هر قدر ظریف و زیبا هم باشد، بلاخره بیان آن مبهم و سخت و افتان وخیزان خواهد بود.
خلاصه
انشاء به معنی ایجاد کردن، پرورش دادن،ابداع و خلق کردن است و آنچه را که امروزه فن انشاء گفته می شود.
از نخستین معنای آن (ایجاد) گرفته شده است. انشاء به معنی نظم دادن به فکر به معنی ایجاد کلام و سخن و نگارش آن است.
معادل فارسی انشاء دبیری است که به معنی منشی گری و کتابت می باشد.
در اصطلاح ادبیات انشاء عبارت از نگارش جملات و عباراتی است که افکار نویسنده را به صورتی روشن و زیبا بیان کند
که خواننده آنها را به سهولت بفهمد و برایش خوشایند و مطلوب باشد.
چگونه یک انشا خوب بنویسیم
اين آموزش ها با توجه به توانايي و ذوق و سليقه هـرآموزگار و ديـدگاه وي مي تـواند گوناگون باشد اما به نظر من بهتر است اين آموزش بدين گونه باشد :
1- موضوعي كه براي انشا انتخاب مي شود بايد كاملاً واضح و محدود باشد و توضيحات لازم در خصوص آن موضوع ارائه شود .
2- چگونگي ربط دادن جملات و گسترش حوزه واژگان و افزايش كميت جمله ها به طور خيلي ساده و خلاصه آموزش داده شود.
3- تصاويري در اختيار دانش آموزان قرار دهيم و از آنها بخواهيم در مورد تصاوير چند سطري براي ما بنويسند.
4- جملات درهم ريخته را با اندازه هاي متفاوت در اختيار آنها قرار دهيم تا آنها كامل نمايند.
5- پاكيزه نويسي , رعايت اصول نگارش در دوره راهنمایی ، چگونگي تنظيم ساختار انشا و پيش نويس و پاكنويس نيز مورد تاييد و پيگيري قرار گيرد.
6- با تعريف يك كارتون يا داستان مي توانند يك انشاي خوب بنويسند ، البته بهتر است اين كارتون نمايش داده شود يا داستان را خودشان بخوانند.
7- در مناطق دو زبانه بهتر است از ابتدا دانش آموزان علاوه بر زبان مادري از زبان فارسي كه زبان نوشتاري و معيار و ملاك ارزيابي ما مي باشد،
به خوبي استفاده كنند و از زبان مادري در كلاس استفاده نكنند تا گنجينه ي لغات آنها افزايش يابد.
انواع انشا
- توصیفی یا وصفی
سادهترین نوع انشاء است ؛ دانشآموز چیزهایی را که در اطراف خود میبیند یا میشنود یا احساس میکند وصف و تعریف مینماید.
-
انشاء تحقیقی ( گزارشنویسی)
برخی گزارشنویسی را نوعی انشای نقلی به حساب میآورند.
وقتی دانشآموزان به گردش علمی میروند معلم میتواند از آنها بخواهد که گزارش از آن روز تهیه کند.
غالباً برای تهیه گزارش نیاز به تحقیق،سؤال و جست و جو می باشد.
یعنی هر انشایی که نیاز به تحقیق و تفحص داشته باشد.
-
انشای نقلی
برای بیان سرگذشت خود یا دیگران به کار می رود یا معلم می تواند برای آموزش انشای نقلی تمرینات زیر را انجام دهد ؛
داستانگویی،نوشتن خلاصه متن خوانده شده نوشتن خلاصه کارهایی که در زمان معینی انجام شد مثلاً روز جمعه چه کار کرده.
-
برگرداندن شعر به زبان ساده و نثر امروز
معلم میتواند شعرهای مناسبی را از کتاب فارسی یا خارج از کتاب به دانشآموزان داده و بخواهد که اشعار را به نثر ساده امروز بنویسند ؛
شاگردان باید توجه کنند در این نوع نوشته از حاشیه رفتن خودداری کنند و تنها مفهوم را به زبان ساده و گویا و کوتاه بنویسند.
-
انشای تخیلی
محصول ذهن و ساخته و پرداخته افکار دانشآموز است و غالباً اساس خارجی ندارد.
این نوع انشاء فرصتی است برای شناخت افکار دانشآموز و گرایشات درونی او که در چه دنیایی و آرزوهای درست و غلط او چگونه است.
معلم میتواند شروع داستانی را بگوید و دانشآموزان آن را تمام کنند یا از شاگردان بخواهیم قلم،کاغذ،دفتر یا تخته سیاه و سرگذشت اشیاء را بیان کند.
-
خلاصهنویسی
موجب پرورش قدرت نویسندگی و گسترش از کودکان می شود و آنها را آماده میکند که در موقع لزوم بخوانند اصل مقصود یک درسی یا یک مقاله را استخراج نمایند.
-
نامهنگاری
نامه بیان کتبی موضوعی است برای مخاطبی که حضور ندارد .
نامهای را که ما مینویسیم معرف شخصیت فرهنگ،ادب و ذوق و سلیقه ماست و باید همان اثر را در مخاطب بگذارد که شخصیت خود ما میگذارد.
روش ارزشيابي درس انشا :
درمقطع ابتدایی، معلم دلايل برتري انشاهاي دانش آموزان را براي آنان بيان كند و نقاط قوت آنها را در اين خصوص بيان مي نمايد
تا از اين طريق دانش آموزان ديگر اين نقاط را در نوشته هاي هفته هاي بعدي خود مورد توجه قرار دهند .
برخي از معيارها و برتري انشاها را مي توان بدين عناوين بيان كرد:
- جمله بندي صحيح
- ربط داشتن جمله ها با توجه به موضوع
- رعايت توالي زماني و مكاني و عدم تكراري بودن آن
- رعايت جمله بندي و نوع جمله ها
- طولاني نبودن داستان
اهداف آموزش انشا
یکی از اهداف اساسی درس انشاء در مدارس ، تقویت قوه ی استدلال ، تفکر و دقت دانش آموزان و تحریک آن ها به درست دیدن ،
درست شنیدن و سپس دیده و شنیده خود را به طرز ساده و روشن بیان کردن و نوشتن است
که این کار از جمله سازی ساده شروع و تا نوشتن مقاله در یک موضوع و کسب مهارت در نوشتن پیش می رود.
بنابراین هدف اساسی از آموزش انشاء کمک به شکوفایی استعداد های نهفته و پرورش آن ها و بلاخره خلق آثار ادبی است.
به طور خلاصه اهداف آموزش انشاء عبارتند از :
- آشنایی با قواعد درست نویسی ، رسم الخط، املاء و ویرایش
- ایجاد نگرش مثبت در کاربرد انواع نوشته ها
- شکوفایی استعدادهای نهفته
- بازگویی اندیشه ها واحساسات
- تقویت قوه ی توصیف، استدلال ، تفکر منطقی، دقت و تخیل
- تشخیص نوشته های درست از نادرست
- تقویت مهارت های چهارگانه ی زبان ( گوش دادن، سخن گفتن، خواندن و نوشتن)
- ایجاد حس اعتماد به نفس
عوامل و عناصر تشکیل دهنده ی انشا
انشاء از مواردی تشکیل می یابد که به عنوان عناصر تشکیل دهنده ی آن محسوب می گردد. این عناصر عبارتند از :
1- کلمه ها و ترکیب ها
2- مطالعه ی فراوان
3- تفکر و استدلال
4- توجه کافی
5- استفاده از حافظه
6- داشتن صبر و حوصله
7- تمرین
8- نوآوری و خلاقیت
ويژگي هاي انشا
روح دارد، زنده است،ارتباط برقرار مي كند، ميان خودش و مخاطب به يگانگي مي رسد، دوام دارد و ماند گار است.
سه مرحله ي اساسي براي انشا:
- مرحله ي پيش از نوشتن
- مرحله ي حين نوشتن
- مرحله ي پس از نوشتن
مرحله ي پيش از نوشتن انشا
قبل از نوشتن كودك در ابهام به سر مي برد و ابهام ترس آور است.
بزرگ ترين مشكل در نوشتن، شروع آن است پس بايد بن بست نوشتن را در هم شكست.
با مطالعه، گفت و گو، مشاهده، فضا سازي، ايجاد شبكه ي خورشيدي مي توان گام هاي موثري در اين راه برداشت.
مطالعه ابزاري براي روشن كردن ذهن است.
بعضي از موضوعات احساسي احتياج به مشاهده دارد زيرا حس كردن و لمس كردن مهم تر از فقط شنيدن است.
فضا سازي كه موجب آمادگي ذهني مي شود.
مرحله حين نوشتن انشا
در هنگام نوشتن آرامش ايجاد شود، توضيح داده نشود زيرا سيالي فكر به هم مي خورد به قول اريكسون:
(راهنمايي نكنيد، همدلي كنيد)
معلم نيز با دانش آموزان شروع به نوشتن كند، ولي اولين نفر نباشد كه مي خواند.
اول در دفتر بنويسد بعد در كتاب وارد نمايد(در كلاس چهارم و پنجم يك صفحه ي كامل براي انشا در نظر گرفته شده است.)
مرحله پس از نوشتن انشا
بعد از نوشتن هر دانش آموز مي تواند متن خودش را بخواند.
دانش آموز ديگري مي تواند، انشاي دوستش را بخواند.
نوشته هاي آنان را با هم عوض كرده و از آنها مي خواهيم تا انشاي يكديگر را بخوانند و نظر خويش را در پايين ورقه بنويسند.
انشاي خود را در مراسم صبحگاهي بخوانند.
انشاي خود را روي ديوار كلاس نصب كنند.
از دانش آموزان دعوت مي شود انشاي خود را در دفتر نزد همكاران بخوانند.
مطالب نوشته شده را براي روز نامه، مجلات و صدا و سيما ارسال كنند.
دفتري تحت عنوان (كتاب ما، كتاب همه) تهيه شود.
معيارهاي ارزشيابي انشا
زيبا، زنده و متفاوت نوشتن
درك كردن موضوع
دارا بودن شروع و پايان مناسب
پاكيزه نوشتن
رعايت بند نويسي و جمله (علائم نگارشي)
هفت گام اساسي تا انشا نويسي خوب و ایده آل
هميشه در كلاس با دو گروه دانش آموز روبه رو هستيم آنهايي كه با كتاب و قصه آشنايي دارند و آنهايي كه خيلي با كتاب يا قصه خواني ارتباط ندارند لذا بايد كار را با قصه خواني شروع كنيم.
گام اول
قصه خواني براي بچه ها:
در اولين جلسه از بچه ها مي خواهيم به داستان گوش دهند سپس از آنها مي خواهيم براي جلسه ي بعد صحنه اي از آن داستان را نقاشي كنند
و با خود بياورند بعد از بررسي نقاشي بچه ها قصه ي ديگري را مي خوانيم.
به بچه ها توضيح مي دهيم كه هدفمان از نقاشي، درس نقاشي در زنگ هنر نيست،
بلكه مي خواهيم بدانيم چقدر پايداري ذهني دارند و يك قصه چقدر درذهن آنها پايدار مي ماند.
گام دوم
نوشتن انشاهاي كوتاه
بعد از 4 يا 5 قصه كه گفته ايم و بچه ها راجع به آن نقاشي كردند از آنها مي خواهيم سه خط درباره ي آن قصه بنويسند.
گام سوم
تقويت حس بينايي بچه ها
براي خوب نوشتن ابتدا لازم است كه دنيا را خوب و درست ببينيم.
براي تقويت حس بينايي مي توانيم از همين حوادث روزمره كه در اطراف ما رخ مي دهد استفاده كنيم در اين كار مي توانيم از پانتوميم و كولاژ استفاده كنيم.
چون در نمايش پانتوميم صدا وجود ندارد بچه ها سعي مي كنند خوب نگاه كنند تا اطلاعات لازم را به دست آورند.
گام چهارم
تقويت حس شنوايي بچه ها
نواري از صداهاي گوناگون مثل صداي آب، باد، بوق خودرو، گريه ي نوزاد و…..
كه قبلا ضبط كرده ايم در كلاس پخش مي كنيم تا بچه ها به اين صدا ها گوش دهند و با هم درباره ي هركدام صحبت كنند
هدف اين است كه بدانند براي نوشتن لازم است به صداهاي اطرافشان نيز توجه كنند.
گام پنجم
نوشتن انشا از اين گام آغاز مي شود
اين بار ديگر انشا سه سطر نيست و بايد يك انشا مورد قبول در چند سطر بنويسد.
كار نوشتن در منزل نيز از همين مرحله آغاز مي شود.
براي بار اول هم خود معلم همراه دانش آموزان انشا بنويسد و با خواندن انشايش به طور غير مستقيم به بچه ها آموزش مي دهد.
گام ششم
نوشتن انشا به صورت گروهي
در اين گام موضوعي را مطرح مي كنيم و از دانش آموزان مي خواهيم جملاتي درباره ي آن بگويند تا روي تابلو بنويسيم.
سپس از آنها مي خواهيم با استفاده از اين جمله ها انشا بنويسند در واقع اين انشاي گروهي به نوعي مرتب كردن همان جمله هايي است كه خودشان گفته اند.
سپس جمله هاي تكراري را حذف يا اصلاح مي كنيم و با كمك دانش آموزان بازنويسي و ويرايش مي كنيم.
گام هفتم
اين مرحله سكوي پرش دانش آموزان به سوي دنياي نوشتن است.
از جمله راهکارهای عملی تقویت انشا که می شود در کلاس درس آن را مبنای آموزش قرار داد به موارد ذیل اشاره می شود :
افزایش حوزه واژگان دانش آموزان با استفاده از طراحی بازی های کلاسی
تقویت مهارت جمله سازی، از طریق نوعی بازی و مسابقه کلاسی
نوشتن انشا در کلاس درس
نوشتن انشا گروهی
آموزش نقد صحیح انشا
ارزیابی به گونه توصیفی بخصوص درابتدای سال تحصیلی
استفاده از موضوع های واگرا
تکمیل داستان های نیمه تمام
تلفیق درس انشا با سایر دروس
انشا شفاهی می تواند نقش زیادی در تقویت مهارت انشا نویسی داشته باشد.
تشویق دانش آموزان به کتاب خوانی ،معرفی کتاب های مناسب با گروه سنی دانش آموزان
استفاده از عروسک های دستی واجرای نمایش های عروسکی در کلاس
آموزش استوره ها، سمبل ها ، نمادها
برای تشویق دانش آموزان از کتاب های مناسب برای جایزه دادن استفاده کنیم.
تصاویر مناسبی انتخاب کرده ودر مورد آن در کلاس درس بحث و گفت وگو کنیم.
منبع : admotamed.blogfa / 16614.blogfa
🔔 مطالب مرتبط دیگر 🔔