50 حدیث از امام حسن (ع) | پنجاه حديث از امام حسن (ع) با منبع معتبر
کاربران محترم دلبرانه با فرا رسیدن روز ولادت امام حسن علیه السلام
مجموعه ای از احادیث ، سخنان امام دوم شیعیان را برای شما عزیزان آماده کرده و در اختیار شما قرار داده ایم .
از شما دعوت میشود با دلبرانه همراه شده و از مطالعه این مجموعه زندگی ساز بهره مند شوید .
◦▭▭▬▬▬▟ ▣ ▙▬▬▬▭▭◦
50 حدیث از امام حسن (ع) | پنجاه حديث از امام حسن (ع) با منبع معتبر
حدیث شماره 1
وقد سُئلَ عنِ الحِلْمِ : كَظْمُ الغَيظِ ومِلْكُ النَّفْسِ .
امام حسن عليه السلام ـ در پاسخ به پرسش از معناى بردبارى ـ : (بردبارى) فرو خوردن خشم و خويشتندارى است .
امام حسن سلام الله علیه :مَن عَبدَ اللّه َ عَبّدَ اللّه ُ لَهُ كُلَّ شَيءٍ .
هر كه خدا را بندگى كند خداوند همه اشياء را بنده او گرداند .
تنبيه الخواطر : ۲ / ۱۰۸
═────═⌘═────═
حدیث شماره 2
لا أدبَ لِمَن لا عَقْلَ لَهُ .
آن را كه خرد نيست ، ادب نيست .
بحارالانوار : ۷۸ / ۱۱۱ / ۶
═────═⌘═────═
حدیث شماره 3
ما فَتَحَ اللّه ُ عز و جل على أحدٍ بابَ مسألةٍ فَخَزنَ عَنهُ بابَ الإجابةِ .
خداوند عز و جل باب مسألت (و دعا) را به روى هيچ كس نگشود ، كه باب اجابت را به روى او بسته باشد .
امام حسن سلام الله علیه :أنا الضَّامِنُ لِمَن لَم يَهجُسْ في قلبهِ إلاّ الرّضا أن يَدعُوَ اللّه َ فَيُستَجابَ لَهُ .
كسى كه در دلش هوايى جز خشنودى (خدا) خطور نكند ، من ضمانت مى كنم كه خداوند دعايش را مستجاب كند .
بحارالانوار : ۲۵/۳۵۱/۴۳
═────═⌘═────═
حدیث شماره 4
ما نَقَصَتْ زكاةٌ مِن مالٍ قَطُّ .
زكات ، هرگز چيزى را از ثروت كم نمى كند .
بحارالانوار : ۹۶ / ۲۳ / ۵۶
═────═⌘═────═
حدیث شماره 5
قد أكثَرَ مِن الهَيبهِ الصامِتُ .
آدم خموش ، بسيار پُر هيبت است .
بحارالانوار : ۷۸ / ۱۱۳ / ۷
═────═⌘═────═
حدیث شماره 6
بِالعَقلِ تُدرَكُ الدّارانِ جَميعا ، ومَن حُرِمَ مِنَ العَقلِ حُرِمَهُما جَميعا .
با خرد است كه هر دو سرا به دست مى آيد و هر كه از خرد محروم باشد ، از هر دو سرا محروم شود .
كشف الغمّه : ۲ / ۱۹۷
═────═⌘═────═
حدیث شماره 7
التفكُّرُ حَياةُ قَلبِ البَصيرِ .
انديشيدن، مايه زنده دلىِ صاحب بصيرت است.
بحارالانوار : ۷۸ / ۱۱۵ / ۱۱
═────═⌘═────═
حدیث شماره 8
فِي المَائدةِ اثْنَتَا عَشرَةَ خَصْلَةً يَجِبُ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ أنْ يَعْرِفَهَا : أرْبَعٌ مِنْها فَرْضٌ ، وَ أرْبَعٌ سُنَّةٌ ، وأرْبَعٌ تأدِيبٌ . فَأمَّا الفَرْضُ : فَالمَعْرِفَةُ ، وَالرِّضَا ، وَالتَّسْمِيَةُ ، وَالشُّكْرُ . وَأمَّا السُّنَّةُ : فَالوُضُوءُ قَبْلَ الطَّعَامِ ، والجُلُوسُ عَلَى الجَانِبِ الأيْسَرِ ، والأكْلُ بِثَلاثِ أصَابِعَ . وَلَعْقُ الأصَابِعِ . وَأمّا التَّأدِيبُ : فَالأكْلُ مِمَّا يَلِيكَ ، وَتَصْغِيرُ اللُّقْمَةِ ، وَتَجْوِيدُ المَضْغِ ، وَقِلّةُ النّظَرِ فِي وُجُوهِ النّاسِ .
آداب سفره دوازده تاست كه هر مسلمانى بايد آنها رابداند : چهارتاى آنها واجب است ، چهار تا سنّت (مستحب) و چهار تا از باب رعايت ادب مى باشد . امّا آن چهارتا كه واجبند : معرفت ، خشنودى ، نام خدا بر زبان آوردن و شكرگزارى . و آن چهار كه سنّت است : دست شستن پيش از غذا خوردن ، نشستن بر طرف چپ (بدن) ، خوردن با سه انگشت و ليسيدن انگشتها . و امّا آن چهار كه از باب رعايت ادب مى باشد : خوردن از آنچه در جلوى توست ، كوچك گرفتن لقمه ، خوب جويدن غذا و كمتر نگاه كردن به صورت مردم .
بحارالانوار : ۷۳ / ۳۰۵ / ۲۳
═────═⌘═────═
حدیث شماره 9
يا بنَ آدمَ ، إنّكَ لم تَزَلْ في هَدمِ عُمرِكَ مُنذُ سَقَطتَ مِن بَطنِ اُمِّكَ ، فَخُذْ مِمّا في يَدَيكَ لِما بَينَ يَدَيكَ ؛ فإنّ المؤمنَ يَتَزوَّدُ ، و الكافِرَ يَتَمتَّعُ
اى فرزند آدم! تو از همان زمان كه از شكم مادرت افتاده اى، پيوسته در راه ويران كردن [خانه ]عمرت قدم بر مى دارى. پس، از آنچه در دست دارى براى آنچه در پيش دارى بهره برگير؛ زيرا كه مؤمن توشه بر مى دارد و كافر خوش مى گذراند.
بحار الأنوار : ۷۸ / ۱۱۲ /۶ .
═────═⌘═────═
حدیث شماره 10
الرّاغِبُ فيها عَبدٌ لِمَن يَملِكُها .
امام حسن عليه السلام ـ در نكوهش دنيا ـ : دنياخواه، بنده دنيادار است.
كنز العمّال : ج ۱۶ ص ۲۱۴ ح ۴۴۲۳۶
═────═⌘═────═
حدیث شماره 11
لا يَنبغي لِمَن عَرَفَ عَظَمَةَ اللّه أن يَتَعاظَمَ، فإنّ رِفعَةَ الذينَ يَعلَمونَ عَظَمَةَ اللّه أن يَتَواضَعُوا ، و (عِزَّ) الذينَ يَعرِفُونَ ما جَلالُ اللّه أن يَتَذَلَّلُوا (لَهُ ) .
سـزاوار نـيـست كـسى كـه بـزرگى خـدا را مى شناسد، خود بزرگ بين باشد ؛ زيرا بلند مرتبگى كسانى كه عظمت خدا را مى دانند ، در اين است كه افتادگى كنند و عزّت كسانى كه جلال و شكوه خدا را مى شناسند ، در اين است كه اظهار ذلّت كنند .
بحارالانوار : ۷۸ / ۱۰۴ / ۳
═────═⌘═────═
حدیث شماره 12
عَلِّمِ النّاسَ وتَعَلَّم عِلمَ غَيرِكَ ، فَتَكونَ قَد أتقَنتَ عِلمَكَ وعَلِمتَ ما لَم تَعلَم
به مردم بياموز و دانش ديگران را فراگير ، تا دانش خود را استوار كرده و آنچه را كه ندانسته اى بدانى .
كشف الغمّة : ۲ / ۱۹۷ .
═────═⌘═────═
حدیث شماره 13
اُوصيكُم بتَقوَى اللّه وإدامَةِ التَّفَكُّرِ ؛ فإنَّ التَّفَكُّرَ أبو كُلِّ خَيرٍ واُمُّهُ .
شما را به تقواى الهى و تداوم انديشه سفارش مى كنم ؛ زيرا كه انديشيدن پدر و مادر همه خوبيهاست .
تنبيه الخواطر : ۱ / ۵۲
═────═⌘═────═
حدیث شماره 14
العاداتُ قاهِراتٌ ، فَمَنِ اعتادَ شَيئا في سِرِّهِ وخَلَواتِهِ ، فَضَحَهُ في عَلانِيَتِهِ وعِندَ المَلَأِ .
عـادتها مقهور كننده اند . پس ، هر كس در نهان و خلوتهاى خود به چيزى عادت كند ، همان چيز او را در آشكار و ميان جمع رسوا سازد .
تنبيه الخواطر : ۲ / ۱۱۳
═────═⌘═────═
حدیث شماره 15
إنّ اللّه َ عز و جل بِمَنِّهِ ورَحمَتِهِ لَمّا فَرَضَ عَليكُمُ الفَرائضَ لم يَفرِضْ علَيكُم لِحاجَةٍ مِنهُ إلَيهِ ، بَل رَحمَةً مِنهُ إلَيكُم (علَيكُم) لا إلهَ إلاّ هُو ، لَِيميزَ الخَبيثَ مِن الطَّيِّبِ ، ولِيَبتَلِيَ ما في صُدورِكُم ، ولُِيمَحِّصَ ما في قُلوبِكُم .
خداوند عز و جل چون از روى كرم و رحمت خود فرايض را بر شما واجب ساخت ، نه بدان سبب بود كه به شما نياز داشت ، بلكه از سر مهر و رحمت آن خداى يگانه به شما بود ، تا ناپاك را از پاك جدا سازد و آنچه را در سينه هاى شماست ، بيازمايد و آنچه را در دلهاى شماست ، ناب و خالص گرداند .
بحارالانوار : ۲۳ / ۹۹ / ۳
═────═⌘═────═
حدیث شماره 16
اعلمْ أنَّ مُروَّةَ القَناعَةِ والرِّضا أكثرُ مِن مُرُوّةِ الإعطاءِ .
بدان ، كه مردانگىِ قناعت و خرسندى ، بيش از جوانمردىِ بخشش است .
بحارالانوار : ۷۸ / ۱۱۱ / ۶
═────═⌘═────═
حدیث شماره 17
أسلَمُ القُلوبِ ما طَهُرَ مِن الشُّبُهاتِ .
سالمترين دلها، دلى است كه از شبهات پاك باشد.
تحف العقول : ۲۳۵ .
═────═⌘═────═
حدیث شماره 18
مَن عَدَّدَ نِعَمَهُ مَحَقَ كَرَمَهُ .
هر كه احسانهاى خود را بر شمرد، بخشندگى خويش را از بين برده است.
بحار الأنوار : ۷۸ / ۱۱۳ /۷ .
═────═⌘═────═
حدیث شماره 19
الابتِداءُ بالعَطيَّةِ قَبلَ المَسألةِ ، و إطعامُ الطَّعامِ في المَحْلِ .
امام حسن عليه السلام ـ در پاسخ به اين پرسش كه بزرگوارى چيست؟ ـ فرمود : دَهِش پيش از خواهش و اطعام كردن در قحطى.
بحار الأنوار : ۷۸ / ۱۰۲ /۲
═────═⌘═────═
حدیث شماره 20
قَطعَ العِلمُ عُذرَ المُتَعَلِّمينَ .
دانش عذر دانش اندوزان را گسسته است .
تحف العقول : ۲۳۶ .
═────═⌘═────═
حدیث شماره 21
لا يَعزِبُ الرَّأيُ إلاّ عِندَ الغَضَبِ .
رأى [درست] جز هنگام خشم پنهان نمى ماند .
نزهة الناظر : ۷۲ / ۱۴
═────═⌘═────═
حدیث شماره 22
لَمّا سُئلَ عَنِ العَقلِ : التَّجَرُّعُ لِلغُصَّةِ حَتّى تَنالَ الفُرصَةَ .
امام حسن عليه السلام ـ در پاسخ به ايـن سؤال كه خرد چيست ؟ ـ : جام اندوه را جُرعه جُرعه نوشيدن تا به دست آمدن فرصت .
معاني الأخبار : ۲۴۰ / ۱
═────═⌘═────═
حدیث شماره 23
الغَفلَةُ تَركُكَ المَسجِدَ، وطاعَتُكَ المُفسِدَ .
غفلت آن است كه مسجد (رفتن براى نماز) را ترك كنى و از شخص مفسد فرمان برى .
بحارالانوار : ۷۸ / ۱۱۵ / ۱۰
═────═⌘═────═
حدیث شماره 24
لَمّا سَألَهُ أبوهُ عليه السلام عَنِ العَقلِ : حِفظُ قَلبِكَ ما استَودَعتَهُ .
امام حسن عليه السلام ـ در پاسخ به سؤال پــدر بزرگوارش از او كه خرد چيست ؟ ـ : اين كه دلت آنچه را به او مى سپارى ، نگه دارد .
معاني الأخبار : ۴۰۱ / ۶۲
═────═⌘═────═
حدیث شماره 25
المَصائبُ مَفاتيحُ الأجرِ .
مصيبتها ، كليدهاى اجرند .
أعلام الدين : ۲۹۷
═────═⌘═────═
حدیث شماره 26
نِعمَ العَونُ الصَّمتُ في مَواطِنَ كثيرَةٍ وإن كُنتَ فَصِيحا .
در بسيارى جاها ، چه ياور نيكويى است ، خاموشى ؛ هر چند كه سخنور باشى .
معاني الأخبار : ۴۰۱ / ۶۲
═────═⌘═────═
حدیث شماره 27
صاحِبِ النّاسَ مِثلَ ما تُحِبُّ أن يُصاحِبوكَ بهِ .
با مردم آن گونه رفتار كن كه دوست دارى با تو رفتار كنند .
أعلام الدين : ۲۹۷
═────═⌘═────═
حدیث شماره 28
في جَوابِ رَجُلٍ قالَ لَهُ : إنّي مِن شِيعَتِكُم : يا عبدَ اللّه ، إن كُنتَ لَنا في أوامِرِنا و زَواجِرِنا مُطِيعا فقد صَدَقتَ ، وإن كُنتَ بخِلافِ ذلكَ فلا تَزِدْ في ذُنوبِكَ بدَعواكَ مَرتَبةً شَرِيفَةً لَستَ مِن أهلِها ، لا تَقُلْ : أنا مِن شِيعَتِكُم ، ولكن قُل : أنا مِن مُوالِيكُم ومُحِبِّيكُم ومُعادِي أعدائكُم ، وأنتَ في خَيرٍ وإلى خَيرٍ .
امام حسن عليه السلام ـ در جواب مردى كه عرض كرد : من از شيعيان شما هستم ـ : اى بنده خدا ! اگر مطيع اوامر و نواهى ما باشى ، راست مى گويى ، ولى اگر چنين نباشى ، پس با ادعاى منزلت والايى كه تو اهل آن نيستى ، بر گناهانت ميفزاى . مگو : من از شيعيان شما هستم ، بلكه بگو : من از دوستداران شما و دشمن دشمنان شما هستم . در اين صورت ، تو آدم خوبى هستى و به خوبى گرايش دارى .
تنبيه الخواطر : ۲ / ۱۰۶
═────═⌘═────═
حدیث شماره 29
كيفَ يكونُ المؤمنُ مؤمنا وهو يَسخَطُ قِسمَةُ ويُحَقِّرُ مَنزِلَتَهُ والحاكِمُ علَيهِ اللّه ُ ؟ !
مؤمن چگونه مى تواند مؤمن باشد در حالى كه از قسمت خود ناخشنود باشد و منزلت و وضعيت خود را ناچيز شمارد با آن كه كه حاكم بر او (و تعيين كننده سرنوشتش) خداست ؟.
بحارالانوار : ۴۳ / ۳۵۱ / ۲۵
═────═⌘═────═
حدیث شماره 30
مَن قَرَأ القرآنَ كانَت لَهُ دعوةٌ مُجابةٌ إمّا مُعَجَّلَةً و إمّا مُؤَجَّلةً .
كسى كه قرآن بخواند ، يك دعاى مستجاب شده دارد ، دير مستجاب شود ، يا زود .
بحارالانوار : / ۹۳ / ۳۱۳ / ۱۷
═────═⌘═────═
حدیث شماره 31
لرجل جاءَ إلَيهِ يَستَشِيرُهُ في تَزويجِ ابنَتِهِ : زَوِّجْها مِن رَجُلٍ تَقِيٍّ ، فإنّهُ إن أحَبَّها أكرَمَها وإن أبغَضَها لَم يَظلِمْها .
امام حسن عليه السلام ـ خطاب به مردى كه با ايشان در باره ازدواج دختر خود مشورت كرد ـ : او را به مردى باتقوا شوهر ده ؛ زيرا اگر دختر تو را دوست داشته باشد گراميش مى دارد و اگر دوستش نداشته باشد به وى ستم نمى كند .
مكارم الأخلاق : ۱ / ۴۴۶ / ۱۵۳۴
═────═⌘═────═
حدیث شماره 32
وقد سُئلَ عنِ الشَّجاعةِ : مُواقَفَةُ الأقرانِ ، والصَّبرُ عِندَ الطِّعانِ .
امام حسن عليه السلام ـ در پاسخ به اين سؤال كه شجاعت چيست ؟ ـ : ايستادگى در برابر هماوردان و پايدارى در نبرد .
تحف العقول : ۲۲۶
═────═⌘═────═
حدیث شماره 33
إنّ المسألَةَ لا تَحِلُّ إلاّ في إحدى ثلاثٍ : دَمٍ مُفجِعٍ ، أو دَينٍ مُقرِحٍ ، أو فَقرٍ مُدقِعٍ .
درخواست كردن روا نيست مگر در يكى از اين سه جا : خون بهاى سنگين ، يا بدهكارى توانفرسا ويا فقر كُشنده.
امام حسن سلام الله علیه :الإعطاءُ قَبلَ السُّؤالِ مِن أكبَرِ السُّؤدُدِ .
بخشيدن پيش از طلب كردن (كسى) از بزرگترين سرورى است .
بحارالانوار : ۷۸ / ۱۱۳ / ۷
═────═⌘═────═
حدیث شماره 34
لَمّا سَألَهُ أبوهُ عنِ الشُّحِّ : أن تَرى ما في يَدَيكَ شَرَفا وما أنفَقتَ تَلَفا .
امام حسن عليه السلام ـ در پاسخ به پرسش پدرش از او درباره تنگ چشمى ـ : تنگ چشمى آن است كه آنچه را دارى مايه شرافت پندارى و آنچه را انفاق كنى ، تلف شده و بر باد رفته انگارى .
وسائل الشيعه : ۱۶ / ۵۳۹ / ۱ .
═────═⌘═────═
حدیث شماره 35
لمّا سألَهُ أبوه عن تفسيرِ الجَهلِ : سُرعهُ الوُثوبِ علَى الفُرْصةِ قبلَ الاسْتِمْكانِ مِنها ، والامْتِناعُ عنِ الجَوابِ .
امام حسن عليه السلام ـ در پاسخ به پرسش پدرش از تفسير نادانى ـ : زود پريدن روى فرصت پيش از آن كه آن را كاملاً به دست آورى و خوددارى كردن از جواب .
معاني الأخبار : ۴۰۱ / ۶۲
═────═⌘═────═
حدیث شماره 36
مَنِ اتَّكَلَ على حُسنِ الاختِيارِ مِنَ اللّه ، لَم يَتَمَنَّ أ نّهُ في غَيرِ الحالِ التي اختارَها اللّه ُ لَهُ .
هركه به حُســن انتخاب خداوند تكيه كند ، جز آن وضعى را كه خدا برايش برگزيده است ، آرزوى داشتن وضعى ديگر نكند .
بحارالانوار : ۷۸ / ۱۰۶ / ۶
═────═⌘═────═
حدیث شماره 37
وقد سُئلَ عن الجُبن : الجُرأةُ على الصَّديقِ ، والنُّكُولُ عَن العَدُوِّ .
امام حسن عليه السلام ـ در پاسخ به اين پرسش كه : بزدلى چيست ؟ ـ : دليرى در برابر دوست و گريختن از برابر دشمن .
═────═⌘═────═
حدیث شماره 38
مَن عَدَّدَ نِعَمَهُ مَحَقَ کَرَمَه.
هر که احسان هاى خود را بر شمرد، بخشندگى خویش را از بین برده است.
بحار الأنوار: ۷۸/۱۱۳/۷
═────═⌘═────═
حدیث شماره 39
الغَفلَةُ تَرکُکَ المَسجِدَ، وطاعَتُکَ المُفسِد.
غفلت آن است که مسجد [رفتن براى نماز]را ترک کنى و از تبهکار فرمان برى.
بحار الأنوار: ۷۸/۱۱۵/۱۰
═────═⌘═────═
حدیث شماره 40
أسلَمُ القُلوبِ ما طَهُرَمِن الشُّبُهات.
سالم ترین دلها، دلى است که از شبهات پاک باشد.
تحف العقول: ۲۳۵
═────═⌘═────═
حدیث شماره 41
لَیْسَتِ العِفَّةُ بِدافِعَةٍ رِزْقا وَ لاَ الْحِرْصُ بِجالِبٍ فَضْلاً فَاِنَّ الرِّزْقَمَقْسومٌ وَ اسْتِعْمالُ الْحِرْصِ اسْتِعْمالُ الْمَآثِمِ.
نه پاکدامنى، روزى را از انسان دور مى کند و نه حرص، روزى زیاد مى آورد؛ چون روزى قسمت شده است و حرص زدن باعث مبتلا شدن به گناهان مى شود.
تحف العقول، ص ۲۳۴
═────═⌘═────═
حدیث شماره 42
إذا سَمِعتَ أحَدا یَتَناوَلُ أعراضَ النّاسِ فَاجتَهِد أن لایَعرِفَک.
هر گاه شنیدى شخصى آبروى مردم را مى ریزد، بکوش تا تو را نشناسد.
همان، ج ۷۴، ص ۱۹۸
═────═⌘═────═
حدیث شماره 43
الرّاغِبُ فیها عَبدٌ لِمَن یَملِکُها.
دنیاخواه، بنده دنیادار است.
کنز العمّال: ج ۱۶ ص ۲۱۴ ح ۴۴۲۳۶ نقلاً عن ابن النجّار
═────═⌘═────═
حدیث شماره 44
تُجهَلُ النِّعَمُ ما أقامَت، فإذاوَلَّت عُرِفَ.
نعمتها تا هستند ناشناخته اند و همین که رفتند [قدرشان]شناخته مى شوند.
بحار الأنوار: ۷۸ / ۱۱۵ / ۱۲
═────═⌘═────═
حدیث شماره 45
عَلَیکم بِالفِکرِ، فَإنَّهُ حَیاةُ قَلبِ البَصیرِ و مَفاتیحُ أبوابِ الحِکمَة.
بر شما باد به تفکّر، که تفکّر مایه حیات قلب شخص بصیر و کلید درِ حکمت است.
إعلام الدین، ص ۲۹۷
═────═⌘═────═
حدیث شماره 46
اَلإخاءُ الوَفاءُ فِی الشِّدَّةِ وَ الرَّخاء.
نشانه برادرى، وفادارى در سختى و آسایش است.
بحار الأنوار، ج ۷۸، ص ۱۱۴
═────═⌘═────═
حدیث شماره 47
لا یَغُشُّ العاقِلُ مَنِ استَنصَحَه.
خردمند به کسى که از او نصیحت مى خواهد، خیانت نمى کند.
═────═⌘═────═
حدیث شماره 48
المِزاحُ یَأکُلُ الهَیبَةَ.
شوخى هیبت را مى بَرد.
بحار الأنوار، ج ۷۸، ص ۱۱۳
═────═⌘═────═
حدیث شماره 49
ما تَشاوَرَ قَومٌ إلاّ هُدُوا إلى رُشدِهِ.
هیچ قومى با یکدیگر مشورت نکردند مگر آن که به راه پیشرفت خود رهنمون شدند.
تحف العقول، ص ۲۳۳
═────═⌘═────═
حدیث شماره 50
مَن عَبَدَ اللّه َ عَبَّدَ اللّه ُ لَهُ کُلَّ شَى ء.
هر کس خدا را بندگى کند، خداوند همه چیز را بنده او گرداند.
تنبیه الخواطر، ج ۲، ص ۱۰۸