یبوست کودک؛ علت، علائم، درمان و راه های پیشگیری | راهنمای کامل والدین
یبوست کودک یکی از شایع ترین مشکلات گوارشی در نوزادان و کودکان است و بسیاری از والدین دست کم یک بار با آن روبه رو می شوند. اگر کودک کمتر از حد معمول دفع داشته باشد، مدفوع او سفت و خشک باشد یا هنگام اجابت مزاج درد و زور زدن زیادی را تجربه کند، احتمال دارد دچار یبوست شده باشد. این مشکل در بیشتر موارد خطرناک نیست و با اصلاح رژیم غذایی، افزایش مصرف مایعات، فعالیت بدنی و آموزش صحیح عادت های دفع برطرف می شود. با این حال گاهی یبوست می تواند نشانه یک بیماری زمینه ای باشد و نیاز به بررسی پزشک داشته باشد.
شناخت علت یبوست، توجه به علائم هشدار دهنده و انتخاب روش درمان مناسب، از مزمن شدن این مشکل جلوگیری می کند. در این مقاله از دلبرانه به زبان ساده و بر اساس منابع معتبر پزشکی، هر آنچه والدین باید درباره یبوست کودک بدانند بررسی می شود؛ از علت های رایج گرفته تا درمان های خانگی، دارویی، تغذیه مناسب، زمان مراجعه به پزشک و روش های پیشگیری.
پاسخ سریع
اگر کودک شما کمتر از سه بار در هفته دفع دارد، مدفوع او خشک و سفت است، هنگام دفع گریه می کند یا از رفتن به دستشویی می ترسد، احتمال دارد دچار یبوست شده باشد. در بیشتر کودکان، مصرف بیشتر آب، میوه، سبزیجات، غذاهای سرشار از فیبر، تحرک کافی و ایجاد برنامه منظم برای رفتن به دستشویی مشکل را برطرف می کند. اگر یبوست بیش از دو هفته ادامه پیدا کند، همراه با خونریزی، استفراغ، کاهش وزن، تب یا درد شدید شکم باشد، باید کودک توسط پزشک معاینه شود.
فهرست مطالب
- یبوست کودک چیست؟
- عملکرد طبیعی روده در کودکان
- یبوست در چه سنی شایع تر است؟
- علائم یبوست کودک
- علت های یبوست در کودکان
- عوامل خطر
- عوارض یبوست درمان نشده
- چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
- چگونه پزشک یبوست را تشخیص می دهد؟
- تفاوت یبوست موقت و مزمن
- اشتباهات رایج والدین
یبوست کودک چیست؟
یبوست به حالتی گفته می شود که مدفوع کودک کمتر از حد طبیعی دفع شود یا هنگام دفع، مدفوع بسیار سفت، خشک و دردناک باشد. برخلاف تصور بسیاری از والدین، تعداد دفعات اجابت مزاج به تنهایی معیار تشخیص نیست.
ممکن است کودکی فقط یک بار در دو روز دفع داشته باشد اما مدفوع نرم باشد و هیچ دردی احساس نکند. این کودک یبوست ندارد.
در مقابل، کودکی که هر روز دفع دارد اما مدفوع او بسیار سفت است و با درد خارج می شود، ممکن است دچار یبوست باشد.
پزشکان هنگام تشخیص، به مجموعه ای از علائم توجه می کنند، نه فقط تعداد دفعات دفع.
عملکرد طبیعی روده در کودکان
عملکرد دستگاه گوارش کودکان با افزایش سن تغییر می کند.
| سن کودک | دفعات طبیعی دفع |
|---|---|
| نوزاد شیر مادر | از چند بار در روز تا یک بار در هفته |
| نوزاد شیر خشک | یک تا چهار بار در روز |
| یک تا سه سال | یک تا دو بار در روز |
| کودکان بزرگ تر | سه بار در روز تا سه بار در هفته |
این اعداد تقریبی هستند و تفاوت های فردی طبیعی است.
یبوست در چه سنی بیشتر دیده می شود؟
یبوست ممکن است در هر سنی رخ دهد اما در چند دوره بیشتر مشاهده می شود.
۱. بعد از شروع غذای کمکی
وقتی کودک از شیر مادر وارد مرحله مصرف غذاهای جامد می شود، ترکیب مواد غذایی تغییر می کند و ممکن است مدفوع سفت تر شود.
۲. هنگام آموزش استفاده از توالت
بعضی کودکان به دلیل ترس، اضطراب یا تجربه درد هنگام دفع، مدفوع خود را نگه می دارند.
این کار باعث می شود مدفوع مدت بیشتری در روده باقی بماند و آب بیشتری از آن جذب شود. در نتیجه دفع بعدی سخت تر خواهد شد.
۳. شروع مدرسه
برخی کودکان در مدرسه از توالت استفاده نمی کنند.
دلایل مختلفی مانند:
- خجالت
- تمیز نبودن سرویس بهداشتی
- کمبود زمان
- استرس
باعث نگه داشتن مدفوع می شود.
علائم یبوست کودک
شدت علائم در همه کودکان یکسان نیست.
شایع ترین علائم عبارتند از:
- دفع کمتر از سه بار در هفته
- مدفوع خشک و سفت
- زور زدن زیاد
- گریه هنگام دفع
- درد شکم
- نفخ
- کاهش اشتها
- احساس تخلیه نشدن کامل
- لکه های مدفوع داخل لباس زیر
- بی قراری
- ترک اطراف مقعد
- مشاهده خون روشن روی مدفوع یا دستمال
برخی کودکان به دلیل درد، پاهای خود را جمع می کنند یا از رفتن به سرویس بهداشتی فرار می کنند.
علت های یبوست کودک
در بیشتر موارد، یبوست کودکان عملکردی است؛ یعنی بیماری خاصی وجود ندارد و سبک زندگی یا عادت های دفع باعث ایجاد مشکل شده است.
۱. مصرف کم فیبر
فیبر باعث نرم شدن مدفوع و حرکت بهتر روده می شود.
رژیم غذایی سرشار از غذاهای فرآوری شده مانند:
- چیپس
- پفک
- فست فود
- شیرینی
- نان سفید
احتمال یبوست را افزایش می دهد.
در مقابل، مصرف میوه، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل به عملکرد طبیعی روده کمک می کند.
۲. کم نوشیدن آب
کمبود آب باعث می شود مدفوع خشک و سفت شود.
این موضوع به ویژه در روزهای گرم سال یا هنگام بیماری اهمیت بیشتری پیدا می کند.
۳. نگه داشتن مدفوع
این شایع ترین علت یبوست در کودکان است.
کودک ممکن است به دلایل زیر مدفوع خود را نگه دارد:
- ترس از درد
- سرگرم بازی بودن
- خجالت
- تجربه بد قبلی
- نداشتن دسترسی به سرویس بهداشتی مناسب
نگه داشتن مکرر مدفوع به مرور باعث گشاد شدن راست روده و تشدید یبوست می شود.
۴. تغییر برنامه روزانه
مسافرت
شروع مهد کودک
شروع مدرسه
تغییر محل زندگی
تولد خواهر یا برادر
استرس های خانوادگی
همگی می توانند عادت دفع کودک را تغییر دهند.
۵. تغییر رژیم غذایی
ورود ناگهانی غذاهای جدید یا مصرف بیش از اندازه لبنیات در بعضی کودکان ممکن است باعث سفت شدن مدفوع شود.
۶. کم تحرکی
فعالیت بدنی باعث افزایش حرکات طبیعی روده می شود.
کودکانی که ساعت های طولانی تلویزیون تماشا می کنند یا با تلفن همراه و تبلت سرگرم هستند، بیشتر در معرض یبوست قرار دارند.
۷. مصرف بعضی داروها
برخی داروها ممکن است باعث یبوست شوند.
از جمله:
- مکمل آهن
- بعضی داروهای ضد حساسیت
- برخی داروهای ضد تشنج
- بعضی داروهای ضد افسردگی
در صورت مشاهده یبوست بعد از شروع داروی جدید، بدون نظر پزشک مصرف دارو را قطع نکنید.
۸. بیماری های زمینه ای
در درصد کمی از کودکان، یبوست می تواند به علت بیماری هایی مانند موارد زیر باشد:
- کم کاری تیروئید
- بیماری هیرشپرونگ
- بیماری سلیاک
- اختلالات عصبی
- ناهنجاری های مادرزادی روده
- برخی بیماری های متابولیک
به همین دلیل، اگر یبوست از دوران نوزادی شروع شده یا با علائم غیر طبیعی همراه باشد، بررسی پزشکی ضروری است.
عوامل خطر ابتلا به یبوست
برخی عوامل احتمال بروز یبوست را افزایش می دهند.
- رژیم غذایی کم فیبر
- مصرف زیاد غذاهای آماده
- نوشیدن آب ناکافی
- کم تحرکی
- اضافه وزن
- استرس
- سابقه خانوادگی
- نگه داشتن مکرر مدفوع
- آموزش سختگیرانه استفاده از توالت
عوارض یبوست درمان نشده
اگر یبوست برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، ممکن است مشکلات زیر ایجاد شود.
شقاق مقعد
خروج مدفوع سفت می تواند پوست اطراف مقعد را پاره کند.
نتیجه آن درد شدید و خونریزی خفیف است.
بی اختیاری مدفوع
گاهی مدفوع نرم از کنار توده سفت مدفوع عبور می کند و لباس کودک را آلوده می کند.
بسیاری از والدین تصور می کنند کودک عمدا این کار را انجام داده است، در حالی که این اتفاق کاملا غیر ارادی است.
درد مزمن شکم
تجمع مدفوع در روده باعث ایجاد دردهای مکرر شکمی می شود.
کاهش اشتها
پر بودن روده باعث می شود کودک احساس سیری کند و تمایل کمتری به غذا خوردن داشته باشد.
تاثیر بر روحیه کودک
کودکی که هنگام دفع درد زیادی تجربه می کند، ممکن است به تدریج از دستشویی رفتن بترسد.
این ترس چرخه یبوست را تشدید می کند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در شرایط زیر مراجعه به پزشک ضروری است.
- یبوست بیش از دو هفته ادامه داشته باشد.
- کودک تب داشته باشد.
- شکم به شدت متورم شود.
- استفراغ مکرر وجود داشته باشد.
- کاهش وزن مشاهده شود.
- خونریزی قابل توجه از مقعد رخ دهد.
- کودک درد شدید شکم داشته باشد.
- یبوست از دوران نوزادی شروع شده باشد.
- کودک نتواند گاز روده را دفع کند.
- درمان های خانگی موثر نباشند.
پزشک چگونه یبوست را تشخیص می دهد؟
در بیشتر موارد، پزشک تنها با گرفتن شرح حال و معاینه فیزیکی علت را تشخیص می دهد.
پزشک معمولا درباره موارد زیر سوال می پرسد:
- تعداد دفعات دفع
- شکل و قوام مدفوع
- رژیم غذایی کودک
- میزان مصرف آب
- سابقه بیماری ها
- مصرف داروها
- زمان شروع علائم
- وجود درد یا خونریزی
در موارد خاص ممکن است آزمایش خون، تصویربرداری یا بررسی های تخصصی درخواست شود.
تفاوت یبوست موقت و یبوست مزمن
| یبوست موقت | یبوست مزمن |
|---|---|
| چند روز تا چند هفته | بیش از یک ماه |
| معمولا به دلیل تغذیه یا تغییر شرایط | ممکن است نیاز به درمان طولانی مدت داشته باشد |
| با اصلاح رژیم غذایی بهتر می شود | گاهی به دارو یا بررسی بیشتر نیاز دارد |
| عارضه جدی ایجاد نمی کند | احتمال شقاق، بی اختیاری و درد مزمن بیشتر است |
اشتباهات رایج والدین
بعضی رفتارها باعث بدتر شدن یبوست می شوند.
- مجبور کردن کودک به زور برای دفع
- تنبیه کردن کودک
- استفاده خودسرانه از ملین ها
- مصرف مداوم شیاف بدون تجویز پزشک
- حذف کامل لبنیات بدون دلیل پزشکی
- نادیده گرفتن خونریزی مقعد
- بی توجهی به مصرف آب
- تصور اینکه هر کودک باید هر روز دفع داشته باشد
گاهی تنها اصلاح چند عادت ساده می تواند مشکل را برطرف کند، اما استفاده نادرست از داروها ممکن است روند درمان را طولانی تر کند.
درمان یبوست کودک؛ موثرترین روش های خانگی و پزشکی
درمان یبوست کودک به علت ایجاد آن بستگی دارد. بیشتر کودکان با اصلاح تغذیه، نوشیدن آب کافی، افزایش تحرک و ایجاد عادت منظم برای رفتن به دستشویی بهبود پیدا می کنند. اگر یبوست طولانی شود یا با درد و عوارض همراه باشد، پزشک ممکن است دارو تجویز کند.
هدف درمان فقط دفع مدفوع نیست، بلکه باید از بازگشت دوباره یبوست نیز جلوگیری شود.
درمان خانگی یبوست کودک
در بیشتر موارد، اولین قدم درمان، تغییر سبک زندگی است.
۱. افزایش مصرف آب
آب کافی به نرم شدن مدفوع کمک می کند.
اگر کودک سن مناسبی دارد، در طول روز به جای نوشیدنی های شیرین، آب ساده در اختیار او قرار دهید.
در هوای گرم یا هنگام فعالیت بدنی، نیاز به آب بیشتر می شود.
۲. افزایش مصرف فیبر
فیبر باعث افزایش حجم مدفوع و حرکت بهتر روده می شود.
منابع خوب فیبر
- سیب با پوست
- گلابی
- آلو
- هلو
- کیوی
- انجیر
- پرتقال
- سبزیجات برگ سبز
- کدو
- هویج
- نخود
- لوبیا
- عدس
- جو دوسر
- نان سبوس دار
افزایش فیبر باید به تدریج انجام شود؛ افزایش ناگهانی ممکن است باعث نفخ و دل درد شود.
۳. فعالیت بدنی
تحرک باعث تحریک حرکات طبیعی روده می شود.
نمونه هایی از فعالیت مناسب:
- دویدن
- دوچرخه سواری
- طناب زدن
- بازی در پارک
- شنا
- پیاده روی
حداقل یک ساعت فعالیت روزانه برای بیشتر کودکان توصیه می شود.
۴. ایجاد برنامه منظم برای دستشویی
بهترین زمان برای نشستن روی توالت، ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بعد از وعده غذایی است.
این زمان با رفلکس طبیعی روده هماهنگ است.
کودک را مجبور نکنید.
فقط تشویق کنید چند دقیقه آرام بنشیند.
۵. استفاده از زیرپایی
اگر پاهای کودک هنگام نشستن روی توالت آویزان باشد، دفع سخت تر می شود.
قرار دادن یک چهارپایه کوچک زیر پاها، وضعیت مناسب تری برای دفع ایجاد می کند.
۶. تشویق به جای تنبیه
هرگز کودک را به دلیل یبوست یا کثیف شدن لباس سرزنش نکنید.
استفاده از جدول تشویقی، برچسب های رنگی یا جایزه های کوچک می تواند نتیجه بهتری داشته باشد.
برنامه غذایی مناسب برای کودک مبتلا به یبوست
| وعده | غذای پیشنهادی |
|---|---|
| صبحانه | نان سبوس دار، پنیر، خیار، گوجه، یک عدد کیوی |
| میان وعده | سیب یا گلابی |
| ناهار | برنج قهوه ای، مرغ، سبزیجات بخارپز |
| عصرانه | آلو یا انجیر خیسانده |
| شام | سوپ سبزیجات یا عدسی |
| قبل خواب | آب کافی |
برنامه غذایی نمونه هفت روزه
روز اول
صبحانه: جو دوسر با تکه های سیب
ناهار: مرغ کبابی با سبزیجات
شام: سوپ جو
روز دوم
صبحانه: نان سبوس دار و تخم مرغ
ناهار: خوراک لوبیا
شام: ماهی و سبزیجات
روز سوم
صبحانه: ماست همراه میوه
ناهار: خوراک عدس
شام: سوپ سبزیجات
روز چهارم
صبحانه: نان سبوس دار و پنیر
ناهار: گوشت و کدو
شام: سالاد و سیب زمینی آبپز
روز پنجم
صبحانه: فرنی جو دوسر
ناهار: خوراک نخود
شام: سوپ مرغ
روز ششم
صبحانه: کیوی و نان سبوس دار
ناهار: مرغ و هویج
شام: عدسی
روز هفتم
صبحانه: گلابی و پنیر
ناهار: ماهی و برنج قهوه ای
شام: سوپ سبزیجات
بهترین میوه ها برای رفع یبوست کودک
این میوه ها به دلیل داشتن فیبر و برخی قندهای طبیعی، به نرم شدن مدفوع کمک می کنند.
| میوه | تاثیر |
|---|---|
| آلو | بسیار موثر |
| گلابی | بسیار خوب |
| کیوی | بسیار خوب |
| انجیر | عالی |
| سیب با پوست | خوب |
| هلو | خوب |
| پرتقال | خوب |
خوراکی هایی که ممکن است یبوست را تشدید کنند
مصرف این مواد باید متعادل باشد.
- چیپس
- پفک
- شیرینی
- شکلات زیاد
- نوشابه
- فست فود
- غذاهای سرخ شده
- نان سفید
- برنج سفید زیاد
- غذاهای کم فیبر
لبنیات برای بیشتر کودکان مفید هستند، اما در برخی کودکان مصرف زیاد شیر گاو ممکن است یبوست را تشدید کند. حذف لبنیات فقط باید با توصیه پزشک انجام شود.
درمان دارویی یبوست کودک
اگر تغییرات تغذیه ای کافی نباشد، پزشک ممکن است دارو تجویز کند.
از مصرف خودسرانه دارو خودداری کنید.
پلی اتیلن گلیکول
این دارو در بسیاری از راهنماهای علمی، انتخاب اول برای درمان یبوست عملکردی کودکان است.
مزایا:
- موثر
- ایمن در صورت مصرف با تجویز پزشک
- وابستگی ایجاد نمی کند
- قابل استفاده برای درمان طولانی مدت در صورت نیاز
لاکتولوز
یکی دیگر از داروهای رایج است.
باعث جذب آب در روده شده و مدفوع را نرم می کند.
گاهی ممکن است باعث نفخ شود.
شیاف گلیسیرین
بیشتر برای تخلیه سریع روده استفاده می شود.
نباید به صورت مداوم مصرف شود.
تنقیه
تنقیه فقط در شرایط خاص و با نظر پزشک انجام می شود.
استفاده مکرر از آن توصیه نمی شود.
آیا روغن زیتون برای یبوست کودک مفید است؟
برخی خانواده ها از روغن زیتون استفاده می کنند.
شواهد علمی کافی برای توصیه آن به عنوان درمان اصلی وجود ندارد.
تمرکز اصلی باید روی تغذیه مناسب، آب کافی و درمان های تایید شده باشد.
آیا آب آلو موثر است؟
بله.
آب آلو به دلیل داشتن سوربیتول و فیبر طبیعی می تواند به رفع یبوست خفیف کمک کند.
البته مقدار مصرف باید متناسب با سن کودک باشد.
آیا موز باعث یبوست می شود؟
پاسخ به نوع موز بستگی دارد.
- موز رسیده معمولا مشکل خاصی ایجاد نمی کند.
- موز نارس ممکن است در بعضی کودکان باعث تشدید یبوست شود.
یبوست در نوزادان
اگر نوزاد فقط از شیر مادر تغذیه می کند، ممکن است چند روز دفع نداشته باشد اما مدفوع نرم باشد.
این وضعیت معمولا طبیعی است.
اگر مدفوع سفت باشد یا نوزاد درد داشته باشد، باید توسط پزشک بررسی شود.
یبوست در کودکان یک تا سه سال
این سن، شایع ترین زمان ابتلا به یبوست است.
علت های رایج:
- آموزش دستشویی
- تغییر رژیم غذایی
- نگه داشتن مدفوع
- کمبود فیبر
یبوست در کودکان مدرسه ای
در این گروه سنی معمولا عوامل زیر نقش دارند.
- استفاده نکردن از سرویس بهداشتی مدرسه
- استرس
- کم تحرکی
- مصرف زیاد تنقلات
چگونه از یبوست کودک پیشگیری کنیم؟
راهکارهای موثر عبارتند از:
- مصرف روزانه میوه
- مصرف سبزیجات
- نوشیدن آب کافی
- کاهش فست فود
- تحرک روزانه
- ایجاد زمان منظم برای دستشویی
- آموزش بدون اجبار
- درمان سریع شقاق مقعد
- مراجعه به پزشک در صورت طولانی شدن علائم
باورهای نادرست درباره یبوست کودک
هر کودکی باید هر روز دفع داشته باشد.
نادرست است.
تعداد دفعات طبیعی در کودکان متفاوت است.
مصرف ملین اعتیاد ایجاد می کند.
در صورت مصرف صحیح و تحت نظر پزشک، داروهای توصیه شده برای درمان یبوست عملکردی اعتیاد ایجاد نمی کنند.
اگر کودک درد ندارد، یبوست مهم نیست.
اشتباه است.
یبوست طولانی مدت حتی بدون درد می تواند باعث گشاد شدن روده و بی اختیاری مدفوع شود.
فقط تغذیه عامل یبوست است.
خیر.
استرس، کم تحرکی، بیماری های زمینه ای و بعضی داروها نیز می توانند نقش داشته باشند.
نکات طلایی برای والدین
- تغییر رژیم غذایی را به تدریج انجام دهید.
- کودک را به نوشیدن آب تشویق کنید.
- ساعت مشخصی برای رفتن به دستشویی تعیین کنید.
- هرگز کودک را سرزنش نکنید.
- مصرف میوه را به عادت روزانه تبدیل کنید.
- تحرک روزانه را افزایش دهید.
- بدون تجویز پزشک از ملین استفاده نکنید.
- در صورت مشاهده خونریزی یا درد شدید، مراجعه به پزشک را به تاخیر نیندازید.
نکات پایانی
یبوست کودک مشکلی شایع اما قابل درمان است. در بیشتر موارد، اصلاح رژیم غذایی، مصرف آب کافی، دریافت فیبر مناسب، فعالیت بدنی و ایجاد عادت منظم برای اجابت مزاج، بدون نیاز به درمان های پیچیده مشکل را برطرف می کند. اگر علائم بیش از دو هفته ادامه پیدا کنند، کودک درد شدید، خونریزی، استفراغ، کاهش وزن یا نفخ شدید داشته باشد، بررسی پزشکی ضروری است. درمان زودهنگام از بروز عوارضی مانند شقاق مقعد، بی اختیاری مدفوع و ترس از دفع جلوگیری می کند و به کودک کمک می کند عملکرد طبیعی روده را دوباره به دست آورد.
سوالات متداول
۱. یبوست کودک از چند روز نداشتن مدفوع مشخص می شود؟
تعداد دفعات دفع به تنهایی معیار نیست. اگر مدفوع سفت، دردناک یا همراه با زور زدن باشد، حتی با دفع روزانه نیز ممکن است کودک یبوست داشته باشد.
۲. بهترین میوه برای درمان یبوست کودک چیست؟
آلو، گلابی، کیوی و انجیر از موثرترین گزینه ها هستند.
۳. آیا شیر باعث یبوست می شود؟
در بیشتر کودکان خیر، اما مصرف زیاد شیر گاو در برخی کودکان می تواند یبوست را تشدید کند.
۴. آیا مصرف شیاف برای کودک بی خطر است؟
فقط در صورت نیاز و با توصیه پزشک.
۵. آیا یبوست باعث درد شکم می شود؟
بله، تجمع مدفوع در روده می تواند باعث دل درد، نفخ و کاهش اشتها شود.
۶. آیا کودک می تواند به دلیل ترس دچار یبوست شود؟
بله، ترس از درد یا استفاده از توالت یکی از علت های شایع یبوست عملکردی است.
۷. چه زمانی یبوست خطرناک است؟
وقتی با تب، استفراغ، خونریزی شدید، کاهش وزن، نفخ قابل توجه یا درد شدید همراه باشد.
۸. آیا آب آلو برای همه کودکان مناسب است؟
در بسیاری از کودکان مفید است، اما مقدار مصرف باید با توجه به سن کودک تنظیم شود.
۹. آیا مصرف فیبر زیاد همیشه مفید است؟
خیر، افزایش ناگهانی فیبر بدون مصرف آب کافی ممکن است باعث نفخ و ناراحتی شود.
۱۰. آیا یبوست کودک دوباره برمی گردد؟
اگر علت های زمینه ای مانند کمبود فیبر، کم آبی یا نگه داشتن مدفوع برطرف نشوند، احتمال عود وجود دارد. اصلاح عادت های روزانه نقش مهمی در پیشگیری از بازگشت یبوست دارد.
مطالب مرتبط: