لکنت زبان چیست؟چه دلایلی دارد و چگونه درمان می شود؟

در این نوشته از دلبرانه قصد داریم مطلبی در خصوص لکنت زبان و اینکه چه دلایلی دارد و چگونه درمان می شود خدمت شما ارائه نماییم.

اگر قصد دارید که در مورد لکنت زبان اطلاعات بیشتر به دست بیاورید ما را تا انتهای پست دنبال کنید.

مجموعه ای از اطلاعات مفید در این مورد را برای شما عزیزان جمع آوری کرده ایم.

امیدورایم که برای شما مفید بوده باشد …. با ما همراه باشید….

لکنت زبان چیست؟چه دلایلی دارد و چگونه درمان می شود؟

لكنت زبان چيست ؟

لكنت زبان به صورت گيرهاي متناوب ، تشنج آميز و يا كشيده گويي صداها ، هجاها ، كلمات عبارات يا حركات اندام هاي گفتاري مشخص مي شود.به عبارت ساده تر ،لكنت عبارت از تكرار ، مكث ، گير يا كشيده گويي صداها ،هجاها يا كلمات در طول گفتار است.

در اين زمينه محققان تعاريف و تعابير گوناگوني ذكر كرده اند ، اما در اين جا به تعريف دكتر «وان رايپر» كه متداول ترين و جامع ترين تعريف راجع به لكنت است ،اكتفا مي كنيم .

وان رايپر بر اين باور است كه لكنت زماني پديد مي آيد كه در جريان طبيعي گفتار وقفه اي ناگهاني و غير طبيعي به واسطه ي تكرار صداها ،هجاها ،كلمات و حتي عبارات ،كشيده گويي صداها و نيز ميان پراني صداها ، هجاها و كلمات و گير يا قفل شدن دهان ايجاد شود كه بعضا با رفتارهايي همراه است .

بنابر اين لكنت يك پديده ي فوق العاده پيچيده ي رواني ـ حركتي است كه در روند طبيعي گفتار فرد بر اثر تكرار ، گير ، كشيده گويي و … بروز مي يابد و به شكل هاي خفيف ،متوسط و شديد ظاهر مي گردد .

در يك جمله مي توان گفت :لكنت ، اختلال در بعد گفتار است كه به صورت لحظه اي و موقتي در جريان گفتار پيش مي آيد و لحظاتي بعد ،گفتار به شكل روان و سليس بيان مي شود.

مقدمه

صحبت کردن، بخشی از فعالیت های طبیعی انسان است.مابه ندرت به درجه اهمیت آن می اندیشیم در واقع آدمهایی که خیلی حرف می زنند کمترهم می اندیشند! در برقراری تماس مکالمه ای با دوستان وافراد اجتماع معمولاً احساس زحمتی نمی نمائیم .

وحتی تصور این که ممکن است کسی در مکالمه اجتماعی دچار اشکال شود به ذهن ما کمتر خطور می کند.

در این رابطه ، بیشتر افراد معمولاً فقط زمانی احساس ضعف و نارسائی در تکلم می نمایند که لازم می آید برای جمعیتی سخنرانی نموده ویا باشخص بسیار مهمی صحبت نمایند.

زبان وسیله بیان عقاید ونظرات است که به کمک علائم وبر طبق قواعد ودستور زبان وعلم معانی بکار میرود.

زمانی زبان دچار نقص ونارسائی می شود که بگونه ای ، صحبت کردن برخلاف قواعد دستوری باشد ، یا غیره مفهوم باشد ویا از نظر شخصی یا فرهنگی مطلوب نباشد ، ویا اینکه دستگاه صوتی (زبانی)مورد سوء استفاده واقع گردد(بدزبانی).

به هنگام تولد گریه تنها صدائی است که از کودک شنیده میشود به تدریج ازهمین گریه وصدای اولیه ظرف چند سال کودک انسان در حال طبیعی براساس قواعد دستوری وفهم مطالب وانتخاب کلمات وعلامت مناسب و000 ازعهده سخن گفتن بخوبی بر می آید.

کودک معمولا در حدود 12 ماهگی اولین کلمات را بر زبان میراند وحدود 18 ماهگی تا 2 سالگی اولین جملات ساده وابتدائی را می سازد،و بتدریج قادر به سخن گفتن وبیان نظرات خود و درک مطالب ومفاهیمی که در صحبت ومنظور دیگران نهفته است میگردد.

چنانچه در حدود سنین فوق بطور طبیعی وعادی نتواند در بیان مقصود خود ازکلمات وجملات متناسب استفاده نماید و همچنین مشکلاتی در فهم مطالب داشته باشد ویا بعبارت ساده تر دیر زبان باز کند احتمالاًاز نظر گویائی دچار نارسائی ها واختلالاتی شده است.

انواع لكنت زبان

لكنت زبان بر حسب تظاهر باليني آن به تكرار ، كشيده گويي ،گير و مكث تقسيم مي شود .

در نوع تكرار ، در مواقع صحبت كردن ،صدا يا هجاي اول كلمه چندين بار تكرار مي شود،

مثلا  وقتي فرد مي خواهد بگويد :«مي خواهم برم خونه » به اين ترتيب آن را تكرار مي كند :

مي مي مي خوام          به به به برم          خوخوخونه

درنوع كشيده  گويي ،فرد صدا يا هجا را بيش از حد معمول در كلمه مي كشد و سرعت گفتار خيلي كم مي شود .مثلا فرد براي اداي جمله ي بالا مي گويد :

ميــــــخوام               بــــــــــرم                خــــــــونه

در نوع گير،فرد روي صدا يا هجاي خاصي در كلمه گير مي كند و نمي تواند آن را ادا كند.اين گير ممكن است يك تا چند ثانيه طول بكشد .مثلا فرد جمله ي بالا را به صورت زير بيان مي كند :

مـ … خوام                بــ …برم              خـ … خونه

در نوع مكث ،فرد صدا ،هجا ،يا كلمه اي را مي گويد و مكث مي كند و بعد صدا يا هجا يا كلمه ي بعدي را مي گويد .مثلا جمله ي بالا را به صورت زير بيان مي كند :

مي ـــــ خوام ـــــــ به ـــــــ رم ــــــــ خو ــــــــ نه

لکنت زبان کلونیک

عبارت است از تکرار تشنج‌آمیز یک واج یا هجا قبل از اینکه کلمه یا جمله ادا شود و یا ادامه یابد. برای مثال آآآ آب بده یا ماماما مادربزرگ رفت.

لکنت زبان تونیک

عبارت است از حالتی که در آن عضلات گویایی به مدت چند ثانیه تا یک دقیقه از حرکت باز می‌ماند و این توقف مانع تکلم می‌شود و یا به اصطلاح زبان بند می‌آید و هنگامی که انقباض رفع می‌گردد کلام با سرعت و شتاب به حالت انفجاری ادا می‌شود.

مکرر گویی صرف یا تکرار صرف

نوعی تکرار که حالت کلونیک در مورد آن صدق نمی‌کند و می‌توان آن را مکرر گویی صرف نامید. برای مثال از کودک پرسیده می‌شود اسم تو چیست؟ جواب می‌‌دهد به به حسین.

نشانه‌هاي اوليه لكنت زبان

اولين نشانه‌هاي لكنت وقتي بروز مي‌كند كه كودك بين 18 تا 24 ماه دارد. لكنت كودك براي والدين ممكن است ناراحت‌كننده باشد يا موجب عصبانيت آنها شود، اما لكنت در اين مرحله براي كودك، طبيعي به نظر مي‌رسد. نكته مهم، صبور بودن است.

ممكن است كودك براي چند هفته يا چند ماه دچار لكنت باشد يا گاهي به طور پراكنده دچار اين حالت شود. بيشتر كودكاني كه قبل از 5 سالگي دچار لكنت مي‌شوند بدون نياز به مداخله بهبود مي‌يابند.

به هر حال اگر لكنت كودك شما هميشگي است و مرتبا‌ بدتر مي‌شود و همراه با حركات بدن يا صورت است،‌ ارزيابي توسط متخصص گفتار درماني تا قبل از 3 سالگي ايده بسيار خوبي است.

درمان خاصي براي لكنت زبان وجود ندارد، اما روش‌هاي موثري براي كمك به كودك جهت غلبه بر اين مشكل پيدا شده است.

آنچه باعث لكنت می شود چیست؟

باورهاي نادرست فراواني درباره لكنت زبان وجود دارد. برخي معتقدند كه لكنت زبان به دليل مشكل هيجاني حل‌نشده يا اضطراب است اما به دليل فقدان شواهد علمي اين نظر كنار گذاشته شد.

چون اين مشكل گفتاري در خانواده‌ها شايع است، پژوهشگران ويژگي‌هاي خانوادگي را از جمله علل اصلي لكنت زبان دانسته‌اند.

اما احتمال ندارد كه چنين رفتاري به طور عمده، به دليل كاركرد محيط زباني كودك باشد.

مي‌توان گفت عوامل ژنتيك، سهم بسزايي در سبب‌شناسي لكنت زبان دارند براساس بررسي‌هاي انجام شده، بيش از دو سوم لكنت زبان به دليل وراثت و يك سوم باقي‌مانده ناشي از عوامل محيطي مي‌باشد.

در مورد كودكان دچار لكنت زبان، معمولا وقتي درمان توصيه مي‌شود كه تكرار صداها و هجاها بيش از حد روي دهد و پدر و مادر يا خود كودك نگران مشكلات گفتاري باشند، يا در كودك نشانه‌هايي حاكي از نگراني در چهره يا گرفتگي صوتي آشكار شود.

معمولا درمان روان‌شناختي رايج براي كودكان مبتلا به لكنت زبان اين است كه به والدين آموزش داده شود تا خيلي آهسته با كودكان خود صحبت كنند، از جمله‌هاي كوتاه و ساده استفاده كنند تا در اصل از فشاري كه كودك ممكن است به دليل صحبت كردن احساس كند، بكاهند.

به هر حال از آن جا كه اكثر كودكان، لكنت زبان را پشت سر مي‌گذارند، يكي از مشكلات والدين و متخصصان باليني تعيين اين موضوع است كه درمان، ‌مداخله است يا تداخل.

مي‌توان گفت در مورد لكنت زبان دو عامل فشارزا بسيار مهم مي‌باشند.

يكي فشارهاي مربوط به ارتباط با ديگران و ديگري فشارهاي مربوط به فرم زندگي مي‌باشد.

در مورد فشارهاي مربوط به ارتباط با ديگران، مثال بسيار خوب اين است كه شنونده چه با حركات و چه با كلمات با گفتن «يواش‌تر» «عجله نكن» يا «آرام باش» عكس‌العمل نشان مي‌دهد و يا برعكس با گفتن «زودباش»، «سريع صحبت كن» در واقع واكنش منفي نشان مي‌دهد.

دومين عامل فشارزا، فشارهاي مربوط به فرم زندگي كودك مي‌باشد برخي از والدين در مورد برنامه روزمره فرزندشان مانند بيدار شدن، غذا خوردن، نظافت كردن، خوابيدن و… رفتار بسيار سفت و سختي را اعمال مي‌كنند و كودك را وادار مي‌كنند كه كارهايش را دقيقا طبق ساعت انجام دهند و اغلب نيز نتيجه خوبي نمي‌گيرند و مايوس مي‌شوند.

با لكنت ‌زبان ‌كودكم ‌چه‌ كنم؟

بسياري از كودكان در سنين بين 2 تا 5 سالگي دچار لكنت زبان شده و حروف خاصي را تكرار و كلمات را به صورت كشدار بيان مي‌كنند يا در مورد برخي صداها و سيلاب‌ها هيچ صدايي از خود ايجاد نمي‌كنند.

لكنت زبان شكلي از ناهنجاري‌هاي كلامي است كه بايد به آن توجه كرد. در بسياري از موارد، لكنت زبان تا 5 سالگي رفع مي‌شود و گاهي مدت بيشتري ادامه مي‌يابد.

متخصصان تصور مي‌كنند كه فاكتورهاي مختلفي در اين امر دخيل هستند كه از آن جمله مي‌توان به موارد زير اشاره كرد.

• عوامل ژنتيكی

60 درصد كساني كه دچار لكنت زبان هستند، يكي از اعضاي نزديك خانواده‌شان با اين مشكل درگير بوده يا دچار مشكلات كلامي يا تاخير در صحبت كردن بوده است.

• اختلاف در فرآيند مغزی صحبت كردن

افرادي كه لكنت دارند، فرآيند كلامي در آنها در مناطق متفاوتي از مغز روي مي‌دهد. در اين حالت در طريقه ايجاد ارتباط بين پيام‌هاي مغزي با ماهيچه‌ها مشكلي وجود دارد.

علت لکنت زبان چیست؟

از این جهت که لکنت، یک پدیده پیچیده روانی – حرکتی است، دلایل بروز لکنت در کودکان تاکنون به‌طور دقیق روشن نشده است، اما آنچه که تا حدودی مشخص است آن که، لکنت نمی‌تواند دارای یک علت باشد بلکه همواره معلول علل بدنی، عاطفی و اجتماعی یا ترکیب این عوامل است.

بسیاری از مبتلایان، دچار بعضی از ناراحتی‌های عصبی و ناسازگاری‌های اجتماعی هستند، اما تشخیص اینکه آیا این‌گونه ناراحتی‌های روانی، علت لکنت زبان است یا لکنت، خود علت حالات و فشارهای روانی است، بسیار مشکل است.

در بعضی از موارد ممکن است لکنت، حاصل نارسایی‌ها و اختلالات دستگاه عصبی باشد و در مواردی نیز از زمان کودکی بر اثر بعضی ناهنجاری‌های خفیف فیزیولوژیکی به وجود آید.

تحقیقات انجام شده نشان می‌دهد مبتلایان به لکنت، به گونه‌ای در معرض فشارهای عاطفی – روانی قرار داشته یا عموما والدین مضطرب و عصبی داشته‌اند که مرتبا کودکان را به تلفظ صحیح کلمات وادار می‌کردند و این عوامل سبب اختلال در سیالی و روانی گفتار شده است.

درمان لکنت زبان

لكنت زبان گر چه یك بیماری رفتاری تلقی می‌شود ولی به علت تاثیر و مداخله در شكل‌گیری ارتباط و شخصیت از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.

در تشخیص و درمان لكنت زبان كودكان برخورد درمانی باید به نحوی طرح‌ریزی شود كه به اعتماد ‌به‌نفس كودك لطمه‌ای وارد نشود.

متخصصان گفتاردرمانی، بهترین سن برای درمان لكنت زبان در كودكان را قبل از 7 سالگی می‌دانند. امروزه از روش‌های مختلفی برای اصلاح، درمان و بازپروری اختلالات گویایی و لكنت زبان استفاده می‌كنند. از جمله این روش‌ها می‌توان به روش‌های زیر اشاره کرد :

• روش های زبانی یا تلفظی

برای انجام این عمل بهترین هماهنگی‌ها بین حنجره، گونه‌ها، زبان و لب‌ها لازم است؛ اما همین که در این هماهنگی خللی ایجاد شود، زبان به لکنت می‌افتد.

پیش از سن ۴ یا ۵ سالگی به‌ندرت معلوم می‌شود که کودک لکنت زبان دارد.

کندی زبان بر اثر اختلال‌های بدنی یا برآشفتگی‌های عاطفی، در انسان رشد می‌یابد.

گویا بتوان در پاره ‌ای موارد ، کند زبانی را از راه آموزش برطرف کرد؛ یعنی به شخص مبتلا آموخت که چگونه آهسته آهسته چیزی را بخواند ؛ آهسته آهسته و با توجه خاص به حرف زدن خود ، سخن بگوید و هر هجایی را با کمال دقت ادا کند.

همچنین به وی می‌آموزند چگونه به هنگام بند آمدن زبانش، تنفس خود را تنظیم کند. بر اثر مطالعه درباره صوتها یا ترکیب صوتهایی که چنین مشکلی را فراهم می‌آورند، به پاره‌ای از تمرینهای مرحله به مرحله‌ای، برای خواندن دست یافته‌ایم که با انجام آن می‌توان تا حدود زیادی بر مشکل «کند زبانی» چیره شد .

به هر حال، درمان لکنت زبان باید به‌وسیله متخصص گفتار درمانی انجام گیرد. این نکته نیز بسیار قابل توجه‌است که نباید مبنای عاطفی را در کند زبانی نادیده گرفت.

• روش دوجانبه یا مكمل

روش دو جانبه یا مکمل در این روش به بازپروری و پرورش جنبه‌های دوگانه فکری و زبانی اهمیت فراوان داده می‌شود.

این روش بیشتر در مورد کودکان ۳ تا ۷ ساله استفاده می‌شود و معمولاً نتایج ثمر بخشی دارد. هدف این روش در واقع پرورش دوگانه‌ای از قدرت و صحت تفکر، قدرت و صحت بیان است.

به عنوان مثال برای نیل به این منظور به کودک می‌آموزند که افکار خود را اصلاح و روشن دریابد، فقط افکار واضح و روشن خود را به زبان جاری نماید و کلمات و جملات را دقیق و رسا بازگو نماید.

• روان‌درمانی

روشهای روان درمانی این روشها بویژه در مورد افرادی که دچار کشمکش‌های عاطفی و اختلالات روانی عصبی هستند بکار می‌رود. روش روان درمانی برای کودکان سنین پایین ثمر بخش نیست.

• دارودرمانی

روش دارو درمانی برخی اعتقاد دارند که یکی از عوامل لکنت تنش‌ها و اضطراب و هیجانات عاطفی است.

لذا داروهای آرام بخش می‌توانند تا حدودی کودک را از اضطراب و هیجانات عاطفی به دور داشته و در نتیجه لکنت زبان او را تقلیل دهند.

• رفتاردرمانی

رفتار درمانی یکی دیگر از روشهای متداول و نسبتاً جدید در اصلاح و بازپروری لکنت زبان روش تغییرات و اصلاحات رفتاری است.

نظریه مدافعان این روش در این است که یکی از علل لکنت زبان کودک رفتارهای سازش نایافته و یا ناهنجار اوست. لذا در این روش سعی بر اصلاح رفتارها و بالطبع تقلیل لکنت زبان کودک است.

• خوددرمان‌گری

روش خود درمان گری این روش که در واقع می‌تواند نوعی روش رفتار درمانی نیز تلقی شود، بر این اساس استوار است که فرد لکنتی با انگیزه قوی و ایجاد تغییرات لازم در زمینه بازخوردها و نگرشهایش نسبت به لکنت خود به برنامه‌ای منظم، مشخص و بطور جدی و مصمم تلاش کند که اختلال گویایی خود را اصلاح کند.

عواملی كه سبب افزايش لكنت می شوند

اعتماد به نفس پايين

احساس عدم امنيت

ترس از لكنت در مقابل ديگران

صحبت كردن در مقابل غريبه ها

ضعف و نااميدي در رسيدن به هدف

هيجان زدگي در هنگام صحبت كردن

خستگي يا فشار رواني زياد

تند و سريع صحبت كردن

مشاهده ي عكس العمل هاي ديگران در مورد لكنت

درمان اجتماعی

فرد مبتلا به لكنت زبان به خاطر نحوه ي گفتار و مشكل ارتباط با ديگران ،نمي تواند صرفا با اتكا به خودش زندگي كند.

او همچنين به دليل احساس عدم امنيت اجتماعي نيز وابسته به ديگران است .

بنابراين ،بايد تجربه ي زيادي در برخوردهاي اجتماعي كسب كند تا معلوم شود كه واقعيت لكنتي بودن خود را پذيرفته است .

اين برخوردهاي اجتماعي به شكل گفتگو با فروشندگان ،عابران و غيره بايد در آغاز به دقت نظارت شود .

سپس در جريان درمان باليني بيمار مي آموزد كه مسووليتهاي خود را به تنهايي به عهده بگيرد و به تجزيه و تحليل واكنشهاي خود در موقعيتهاي مختلف بپردازد.

در اين مرحله از درمان ،بيمار حساسيت نسبت به گفتارش را آنچنان تقليل داده است كه براي اولين بار ،آزادي عاطفي را تجربه مي كند.صحبت خوب و راحت با آزادي عاطفي رابطه ي مستقيم دارد .