بهترین و بدترین کشورها برای زنان در جهان؛ ایران چه رتبهای دارد؟
وقتی صحبت از بهترین کشورها برای زنان میشود، معمولاً تصور ما به چند کشور اروپایی محدود میشود؛ اما رتبهبندی تازه شاخص زنان، صلح و امنیت ۲۰۲۵/۲۶ تصویر دقیقتری از وضعیت زنان در ۱۸۱ کشور جهان ارائه میدهد. در این فهرست، دانمارک در صدر قرار گرفته و افغانستان پایینترین رتبه را دارد؛ اما شاید بخش جالب ماجرا برای مخاطب ایرانی، جایگاه ایران در میان این کشورها باشد. در این گزارش، وضعیت زنان فقط با یک معیار سنجیده نشده و مجموعهای از شاخصهای مرتبط با مشارکت، عدالت و امنیت در نظر گرفته شده است؛ همین موضوع باعث میشود رتبه کشورها، از جمله ایران، معنای متفاوتی نسبت به یک جدول ساده اقتصادی یا جمعیتی داشته باشد. در ادامه این نوشته از دلبرانه ، نگاهی داریم به بهترین و بدترین کشورها برای زنان و جایگاه ایران در این رتبهبندی جهانی.
دانمارک، ایسلند، نروژ و سوئد در صدر تازهترین رتبهبندی جهانی وضعیت زنان قرار گرفتهاند؛ اما ایران در میان ۱۸۱ کشور جهان چه جایگاهی دارد؟
بر اساس تازهترین نسخه شاخص زنان، صلح و امنیت (Women, Peace and Security Index 2025/26)، دانمارک برای دومین دوره متوالی در صدر فهرست قرار گرفته و افغانستان پایینترین رتبه را به خود اختصاص داده است. این شاخص، برخلاف رتبهبندیهایی که صرفاً بر شکاف جنسیتی تمرکز دارند، وضعیت زنان را از ابعاد مختلفی مانند مشارکت اجتماعی و اقتصادی، عدالت، امنیت، دسترسی به آموزش و خدمات مالی، حضور سیاسی، خشونت علیه زنان و نزدیکی به مناطق درگیری بررسی میکند.
۵ کشور برتر جهان برای زنان
در شاخص WPS 2025/26، پنج رتبه نخست به کشورهای زیر اختصاص دارد:
- 🇩🇰 دانمارک — رتبه ۱
- 🇮🇸 ایسلند — رتبه ۲
- 🇳🇴 نروژ — رتبه ۳
- 🇸🇪 سوئد — رتبه ۳
- 🇫🇮 فنلاند — رتبه ۵
دانمارک با امتیاز ۰٫۹۳۹ بالاترین امتیاز این شاخص را به دست آورده و پس از آن ایسلند با ۰٫۹۳۲ قرار دارد. نروژ و سوئد نیز با امتیاز ۰٫۹۲۴ بهصورت مشترک در رتبه سوم هستند.
بدترین کشورها برای زنان کداماند؟
در انتهای جدول نیز کشورهایی قرار دارند که در مجموعه شاخصهای مورد بررسی، وضعیت نامطلوبتری را نشان میدهند:
- ۱۷۷. سودان 🇸🇩 — امتیاز ۰٫۳۹۷
- ۱۷۸. سوریه 🇸🇾 — امتیاز ۰٫۳۶۴
- ۱۷۹. جمهوری آفریقای مرکزی 🇨🇫 — امتیاز ۰٫۳۶۲
- ۱۸۰. یمن 🇾🇪 — امتیاز ۰٫۳۲۳
- ۱۸۱. افغانستان 🇦🇫 — امتیاز ۰٫۲۷۹
در این شاخص، افغانستان با امتیاز ۰٫۲۷۹ در آخرین رتبه قرار گرفته و امتیاز آن کمتر از یکسوم امتیاز دانمارک است.
ایران در رتبه چندم جهان قرار دارد؟
بر اساس داده رسمی Women, Peace and Security Index 2025/26، ایران با امتیاز ۰٫۶۰۸ در رتبه ۱۲۸ از میان ۱۸۱ کشور قرار گرفته است. بنابراین عدد ۱۲۱ که در برخی بازنشرهای این فهرست دیده میشود، مربوط به ایران نیست و نباید در انتشار یک مطلب مستند استفاده شود.
دادههای این شاخص نشان میدهد وضعیت ایران در حوزههای مختلف یکسان نیست. برای نمونه، امتیاز مشارکت مالی زنان در ایران ۸۵٫۱ درصد گزارش شده، در حالی که نرخ اشتغال زنان در داده مورد استفاده شاخص ۱۴٫۸ درصد است. همچنین سهم زنان از کرسیهای پارلمان ۴٫۹ درصد و امتیاز «نبود تبعیض قانونی علیه زنان» ۳۱٫۳ از ۱۰۰ ثبت شده است.
در بخش امنیت نیز شاخص، عواملی مانند خشونت شریک عاطفی، احساس امنیت زنان در جامعه، خشونت سیاسی علیه زنان و میزان نزدیکی زنان به مناطق درگیری را بررسی میکند. برای ایران، ۷۲ درصد از زنان در داده مورد استفاده گزارش کردهاند که هنگام راه رفتن بهتنهایی در شب در شهر یا منطقه محل زندگی خود احساس امنیت میکنند.
این رتبهبندی دقیقاً چه چیزی را اندازه میگیرد؟
WPS Index یک رتبهبندی تکبعدی درباره «حقوق زنان» یا صرفاً «امنیت زنان» نیست. این شاخص با استفاده از ۱۳ نشانگر، وضعیت زنان را در سه محور اصلی مشارکت (Inclusion)، عدالت (Justice) و امنیت (Security) ارزیابی میکند و امتیازی بین صفر تا یک به کشورها میدهد؛ امتیاز بالاتر به معنای وضعیت بهتر در مجموعه شاخصهای مورد بررسی است.
از جمله دادههای مورد استفاده میتوان به سالهای تحصیل زنان، دسترسی مالی، اشتغال، استفاده از تلفن همراه، حضور زنان در پارلمان، تبعیض قانونی، دسترسی به عدالت، مرگومیر مادران، ترجیح فرزند پسر، خشونت شریک عاطفی، احساس امنیت در جامعه، خشونت سیاسی علیه زنان و نزدیکی به مناطق درگیری اشاره کرد.
یک نکته مهم درباره تفسیر رتبه ایران
رتبه ۱۲۸ ایران نباید بهتنهایی بهعنوان یک قضاوت کلی درباره «خوب یا بد بودن زندگی زنان» تفسیر شود. این عدد، نتیجه عملکرد ایران در مجموعه مشخصی از شاخصها و دادههای مورد استفاده در WPS Index 2025/26 است. هر شاخص بینالمللی روششناسی خاص خود را دارد و ممکن است نتیجه آن با رتبهبندیهایی که صرفاً شکاف جنسیتی، توسعه انسانی یا امنیت عمومی را اندازه میگیرند متفاوت باشد.
برای نمونه، مجمع جهانی اقتصاد (World Economic Forum) در گزارش Global Gender Gap 2025 نیز ایران را بررسی کرده، اما این گزارش هدف و روش متفاوتی دارد و ایران را در شاخص شکاف جنسیتی در رتبه ۱۴۵ قرار داده است. این تفاوت نشان میدهد که نباید رتبههای شاخصهای مختلف را با یکدیگر یکی دانست.
در نتیجه، اگر هدف مقایسه وضعیت زنان در کشورهای مختلف باشد، بهتر است بهجای تکیه بر یک عدد، نام شاخص، سال گزارش، روش محاسبه و مؤلفههای تشکیلدهنده رتبه نیز در نظر گرفته شود.