چرا بايد بچه دو سال شير بخورد؟ | تغذيه با شير مادر از ديدگاه اسلام

در این نوشته از دلبرانه قصد داریم مطلبی در خصوص چرا بايد بچه دو سال شير بخورد؟ را درج نماییم.

همچنین به مطلبی در خصوص تغذيه با شير مادر از ديدگاه اسلام نیز پرداخته ایم که می توانید مطالعه نمایید.

ممکن است که شما هم در دوران شیردهی باشید و این مطالب برای شما می تواند مفید باشد.

امیدواریم که مورد توجه شما عزیزان قرار گیرد…. در ادامه با ما همراه باشید…

چرا بايد بچه دو سال شير بخورد؟ | تغذيه با شير مادر از ديدگاه اسلام

فوائد و معجزه شير مادر براي كودك و مادر

خداوند حكيم در قرآن كريم مي‎فرمايد: مادران بايد دو سال تمام به فرزندان خود شير بدهند .

  « وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ اَوْلادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كامِلَيْنِ »« سوره بقره ، آيه 233 »  

و در آيه‎اي ديگر خداوند سبحان مي‎فرمايد: « وَيًلٌ لٍلْمْطَفِّفيًن »« سوره مطففين ، آيه 1 » واي بحال آنهائي كه در وظيفه‎شان كم مي‎گذارند و در وظيفه خود كوتاهي مي‎كنند .

از مواردي كه امروزه خيلي شايع شده شير خشك است كه مادران آنرا جايگزين شير خود كرده‎اند و به اين طريق در وظيفة انساني خود كوتاهي كرده و در حق فرزندان خود ظلم و ستم مي‎كنند .

ثواب شير دادن برای مادر

اُم سلمه از پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله دربارة ثواب و پاداش زنان سؤال كرد ، حضرت درباره پاداش خدمات زنان فرمودند: وقتي كه زن باردار شد ، در ثواب مانند سرباز روزه‎داري است كه با جان و مال خود در راه خدا جانبازي كند و وقتي كه وضع حمل كرد ثوابش آنقدر زياد است كه به حساب نيايد و وقتي كه بچه را شير مي‎دهد هر يك مرتبه مكيدن معادل و برابر است با آزاد كردن بنده‎اي از فرزندان اسماعيل وقتي كه از شير دادن فارغ شد ملكي به پهلوي او ميزند و مي‎گويد: عملت را از سرگير زيرا كه گناهانت را خداي مهربان آمرزيد. « انوار نعمانيه ، ص 186 »

مدت شیر دادن به بچه

آقا امام رضا عليه السلام مي‎فرمايند: مدت شير خوردن طفل ، دو سال تمام مي‎باشد .

بر فرزندان خود ستم نکنید

آقا امام صادق عليه السلام فرمودند: حد اقل مدت شير دادن بيست و يك ماه است و هر چه كمتر شد بر بچه ستم باشد. « انوار نعمانيه »

یکی غذا و دیگری آب

اُم اسحاق عيال امام صادق عليه السلام مي‎گويد: وقتي‎كه به يكي از فرزندان خودم محمد يا اسحاق شير مي‎دادم امام صادق عليه السلام فرمودند: اي مادر اسحاق از يك سينه به كودك شير نده بلكه از هر دو سينه شير بده زيرا يكي غذاست و ديگري آب است. « انوار نعمانيه »

خواص شیر مادر

آقا اميرالمؤمنين علي عليه السلام فرمودند: براستي كه شير دادن طبيعت را تغيير مي‎دهد .

« سفينه ، جلد 521/1 »

در انتخاب دایه دقت کنید

علم ثابت كرده است كه شير در نهاد و طبيعت بچه اثر مي‎گذارد و سرشت او را عوض مي‎كند براي حضرت موسي عليه السلام صدها دايه و زنان شيرده مي‎آوردند ولي او سينة هيچكدام را قبول نمي‎كرد و همينطور پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله در بدو تولد حدود چهار صد زن شيرده آمدند ولي هيچكدام را نپذيرفت تا دايه‎اي نيك سرشت و پاك طينت بنام حليمة سعديه آمد و اين افتخار و شرافت را يافت .

نتیجه خوردن شیر از دشمن اهل بیت

مادراني‎كه به دلايلي نمي‎توانند به فرزند خود شير بدهند در انتخاب دايه بسيار بايد دقت كنند ، يكي از بزرگان نقل مي‎كند كه چند روز قبل از شهادت شيخ فضل الله نوري در زندان با او ملاقات‎ داشتم به ايشان عرض‎كردم پسر شما خيلي لااُبالي است و بر ضد شما كار مي‎كند .

شيخ شهيد فرمودند: وقتي‎كه اين پسر در نجف به دنيا آمد مادرش شير نداشت كه به او بدهد مجبور شديم براي او دايه‎اي بگيريم ، بعد از مدت زيادي متوجه شديم كه آن دايه خيلي بي‎عفت و لااُبالي است و به دل كينة آقا اميرالمؤمنين عليه السلام دارد از همان وقت دريافتيم كه سعادتمند شدن اين پسركاري بسيار مشكل است ، وقتي كه پدر را پاي چوبة دار بردند اين پسر پاي چوبه دار پدر كف ميزد و نور الدين كيانوري رهبر حزب منحلة حزب توده هم فرزند همين پسر است كه نوة شيخ فضل الله نوري مي‎شود . « خانواده در اسلام ، استاد مظاهري ص 167 »

دایه با تقوی بگیرید

پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله مي‎فرمايند: داية زيبا و خوش اخلاق و با حيا و پرهيزگار بگيريد تا بچه نيكوكار شود و داية نادان نگيريد كه شير اثر خود را مي‎بخشد و بچه نادان بار مي‎آيد و داية زناكار و ديوانه و داية يهوديه و نصرانيه و خارج از دين و دشمن ائمه را دايه نگيريد ، زيرا شير در سعادت و شقاوت طفل اثر دارد نمرود شير پلنگ خورد و بخت النصر شير سگ خورد و حجاج خون در كامش ريختند اينها همه خونريز شدند و شير نبايد از حرام باشد .

دستور برای زياد شدن شير مادر

در مصباح كفعمي آمده كه چون شير زن كم شود سوره يس يا فتح و يا حجر را با زعفران در ظرفي بنويسند و  چون زن از آن آب بياشامد شيرش زياد مي‎شود .

فوائد شير مادر براي كودك

1ـ محققان مي‎گويند: بچه‎هائي كه با شير مادر بزرگ شده‎اند در تحصيلات و در جامعه و در خانواده و در شغل خود موفق‎تر بوده‎اند .

2ـ كودكان تغذيه شده با شيشه مقدار بيشتري كالري دريافت مي‎كنند و اغلب وزنشان بيش از كودكان تغذيه شده با شير مادر است و همين امر به ناموزون شدن اندام نوزاد منجر مي‎شود.

و اگر مواد تغذيه‎اي بسيار غليظ تهيه شود ، مقدار زياد سديم موجب گرية نوزاد بر اثر تشنگي مي‎شود و اين مسئله با گرسنه بودن اشتباه گرفته مي‎شود و والدين شير بيشتري به نوزاد مي‎دهند و اگر آب مورد نياز تأمين نشود ، سطح بسيار بالاي سديم پلاسما ( هيپرناترمي ) مي‎تواند موجب آسيب مغزي شود.

3ـ شير مادر بچه را در برابرعفونتها و بيماريها بيمه مي‎كند ، ولي شير خشك چنين اثري ندارد .

4ـ مقدار قند شيرگاو از شير مادركمتر است كه باعث مي‎شود رشدكودك به‎ كندي انجام‎ گيرد .

5ـ هضم شير مادر به مراتب آسانتر از شير گاو مي‎باشد و ناراحتيهاي معده و عدم تحملي كه در شير خشك موجود است در شير مادر وجود ندارد .

6ـ فرمول شير مادر هر روز با روز ديگر فرق مي‎كند ، چون كودك در حال رُشد مي‎باشد .

7ـ شير دادن براي مادران خيلي راحت‎تر از تهية فرمول و دقت در ميزان اضافه كردن آب به شير خشك مي‎باشد. « 9 ماه انتظار تأليف: دكتر شعاع فروغي »

8ـ شير مادر تميز و پاكيزه است و اگر در موقع شير دادن دقت لازم بكار رفته شود و اصول بهداشتي رعايت شود بدون ميكروب است .

9ـ مقدار كالري لازم براي رشد و نمو بچه در شير مادر زيادتر از شير گاو مي‎باشد و در نتيجه نوزاداني كه با شير مادر تغذيه مي‎كنند بهتر و سريعتر رشد و نمو مي‎نمايند .

10ـ و بالأخره شير مادر از نظر صرفه‎جوئي و اقتصادي بسيار مقرون به صرفه است …

فوائد شير دادن به بچه براي مادر

1ـ بيشتر مادراني كه بچه‎هاي خود را با شير خشك بزرگ مي‎كنند بر اين عقيده هستند كه اگر به فرزندان خود شير بدهند اندامشان بهم مي‎ريزد و خراب مي‎شود ، در صورتي علم بر خلاف اين را ثابت كرده است ، مادراني كه بخاطر اين عقيدة اشتباه و يا تنبلي و يا بدليل كارمند بودن و سركار رفتن از دادن شير به فرزندان خود طفره مي‎روند وكوتاهي مي‎كنند اين قبيل مادران به دليل حبس شير خود و خشكاندن آن به ناراحتيهاي مختلفي گرفتار مي‎شوند و دائماً مريض هستند و از عمركوتاهتري برخوردارند .

2ـ مادراني‎كه به دلايل واهي به جگرگوشه‎هاي خود شير نمي‎دهند ، فرداي قيامت بخاطر اين كوتاهي فرزندان از دست شما شكايت خواهند كرد و شما در دادگاه عدل إلهي بازخواست خواهيد شد و اين مادران هم به خود و هم بفرزند خود و هم به جامعة خود ظلم مي‎كنند ، اين مادران با كوتاهي در وظيفة انساني خود بچه‎هاي ضعيف البنيه و مريض تحويل‎ جامعه مي‎دهند و اين بچه‎ها ناخواسته هزينه‎هاي سنگيني را به خانواده و جامعة خويش تحميل مي‎كنند .

3ـ شير دادن از نظر ارتباطي كه با رحم و سينه‎ها دارد موجب مي‎شود كه رحم و سينه‎ها بطور خيلي‎ سريع بحالت عادي بازگردند .

4ـ مادراني كه به فرزندان خويش شير خود را داده‎اند ، داراي بدني موزون هستند ولي مادراني كه از وظيفة انساني خود طفره رفته و كوتاهي كرده‎اند داراي بدني ناموزون مي‎باشند .

5ـ اطباء مي‎گويند: سرطان سينه در مادراني كه به بچه‎هاي خود شير خشك داده‎اند ، بيشتر شايع بوده و مادراني كه بچه‎هايشان را با شير خود بزرگ‎ كرده‎اند از سلامتي بهتري برخوردار هستند و همچنين سرطان سينه در آنها كمتر مشاهده شده است .

6ـ مادراني كه طبق دستور قرآن كريم به مدت دو سال تمام به فرزندان خود شير مي‎دهند از لحاظ جسم و روان سالم‎تر و قوي‎تر از مادراني هستند كه به بچه‎هاي خود شير نداده‎ا‎ند .

« طب‎ زايمان ترجمة دكترزهرا محمدي و دكتر جواد خوش زبان »

ضررهاي شير خشك

1ـ بچه‎هائي كه با شير خشك بزرگ مي‎شوند در بزرگسالي به پوكي استخوان و پوسيدگي دندان و ضايعات استخواني دچار مي‎شوند .

2ـ محققان مي‎گويند: بچه‎هائي كه از شير مادر محروم بوده‎اند دندانهاي شيري آنها خيلي زود سياه و دُچار پوسيدگي مي‎شود و دندانهاي اصلي آنها هم زودتر از بچه‎هائي كه شير مادر خورده‎اند خراب مي‎شود .

3ـ بچه‎هائي كه با شير خشك بزرگ شده‎اند داراي بنيه‎اي ضعيف هستند و خيلي زود مريض مي‎شوند ، ولي بچه‎هايي كه با شير مادر بزرگ شده‎اند داراي بدني قوي‎تري هستند و در برابر سرما و گرما و بيماريهاي گوناگون مقاوم‎تر هستند .

4ـ بچه‎هايي كه با شير مادر تغذيه شده‎اند در بازي و ورزش هيچوقت كم نمي‎آورند ولي بچه‎هايي كه با شير خشك بزرگ شده‎اند ، خيلي زود در بازي و ورزش كم مي‎آورند و احساس خستگي شديد مي‎كنند .

5ـ و كارشناسان مي‎گويند: بيشتر بزهكاران و سارقان و قاتلين و آدمهاي خلافكار افرادي هستند كه به دلايلي از شير مادر محروم بوده‎اند .

6ـ و بيشتر بچه‎هاي ناسازگار و بي‎عاطفه و بي‎احساس ، بچه‎هائي هستند كه از شير مادر محروم بوده‎اند ، بچه‎اي كه با شير مادر بزرگ مي‎شود از بدو تولد با شير خوردن ، مهر و محبت اخلاق و مهرباني را از مادر مي‎آموزد و با اين صفات خوب بزرگ مي‎شود ، تپش قلب مادر گرمي وجود مادر ، بوي مادر ، احساس لطيف مادر ، لبخند مادر و … همه و همه آرام بخش جان و روان كودك است و شكل دهنده شخصيت خوب آيندة اوست و اما كودكاني كه از اين موهبتهاي إلهي محروم مي‎شوند نبايد انتظار داشته باشيم كه سعادتمند شوند .

• نكته بسيار مهم

ممكن است مادري به دلايلي نتوانسته است فرزند خود را شير بدهد و فرزندش با شير خشك بزرگ شده است ، اين گونه كودكان بايد در تغذية روزانة خود از لبنيات مخصوصاً شير و سبزيجات و ميوه‎جات بيشتر استفاده كنند تا انشاء الله با مشكلي روبرو نشوند و در بزرگسالي  به پوكي استخوان دُچار نشوند و بايد به اينگونه كودكان بيشتر محبت كنيد تا جبران‎كمبود محبت بشود و اين محبت باعث مي‎شودكه آنها با شما صميمي‎تر شده و ديگر مسائل و اسرار خود را به بيگانگان و افراد ناباب نگويند و در نتيجه حرف شنوي آنها از شما بيشتر مي‎شود .

بهترين غذا برای نوزاد

پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله مي‎فرمايند: براي كودك ، شيري بهتر از شير مادرش نيست .

« لَيْسَ لِلصَّبِيِّ لَبَنٌ خَيْرٌ مِنْ لَبَنِ اُمِّهِ »« عيون اخبار الرضا عليه السلام ، جلد 34/2 »

چرا شير مادر بهتر است؟!

پژوهشهای اطباء نشان داده که بهترين و کامل ترين غذای کودک فقط شير مادر است ، چرا؟

1ـ چون شير مادر از شيرهای ديگر مغذی تر و هميشه استريل ( بدون ميکرب ) است .

2ـ بيش از 300 نوع عامل ضد ميکربی در شير مادر وجود دارد که مانع بروز بيماری در کودک خواهد شد ، از اين رو ميزان شيوع اسهال در کودکانی که شير مادر خوار هستند 3 تا 14 بار کمتر از کودکان شير خشکی است و به دليل وجود همين عوامل ضد ميکربی ، نوزاد خيلی کمتر به عفونت تنفسي ، عفونت ادراری و عفونت گوش ميانی مبتلا می شود .

3ـ شير مادر کمتر ايجاد حساسيت می کند و در خانواده هائی که يکی از اعضاء مبتلا به حساسيت هستند ، حتما بايد کودک با شير مادر تغذيه شود .

4ـ کودکی که شير مادر می خورد نه زيادی چاق و پفکی می شود و نه لاغر می ماند ، چون کليه نيازهای کودک با شير مادر تأمين می شود .

مثلا اگر نوزادی زودتر از موعد به دنيا آيد ، شير مادرش با شير مادری که نوزاد به موقع بدنيا آمده تفاوت زيادی دارد و نيازهای مودم را برای رشد بيشتر تأمين خواهد کرد .

يک نکته جالب در مورد شير مادر اين است که شيری که کودک در دقايق اول می مکد ، حاوی پروتئين بيشتر و چربی کمتر است و با ادامة شير خوردن به مرور چربی شير زيادتر می شود ، اين مسئله باعث می شود که کودک در زمان لازم احساس سيری کند و مادر بايد توجه داشته باشد که نوزاد را زود از سينه جدا نکند تا کودک با چربی دقايق آخر شيردهی ، وزن گيری بهتری داشته باشد .

5ـ مکيدن پستان باعث رشد فک و دندانهای کودک می شود .

6ـ تماس نزديک مادر و نوزاد باعث افزايش مهر و محبت آنها می شود .

7ـ پس شير مادر کامل ترين و مناسب ترين و طبيعی ترين روش تغذية شير خوار است که خداوند مهربان آنرا پيش از تولد طفل آماده کرده است .

بعد از شير خوردن طفل ، عاروق را فراموش نكنيد

همه شيرخواران هنگام تغذيه ، مقداري هوا مي‎بلعند ، ممكن است اين هوا پس از بلعيدن در روده جمع شده و موجب ناراحتي شود ، اگر شيرخوار درست قبل از تغذيه گريه كند و يا با ولع شير بخورد ، نفخ شكم مي‎تواند تشديد شود ، در اينجا چند اقدام ساده ذكر شده است كه مي‎تواند مانع از ايجاد نفخ شود ، يا در صورت بروز نفخ به برطرف كردن آن كمك كند .

اگر با شيشه به شيرخوارتان شير مي‎دهيد از مناسب بودن قطر سوراخ سر پستانك آن اطمينان حاصل كنيد و متناسب با سن و قدرت مكيدن او آنرا انتخاب كنيد ، وقتي به شيرخوار شير مي‎دهيد او را در وضعيت نيمه قائم قرار دهيد تا هواي بلعيده شده در قسمت بالاي معده قرار گيرد .

در طي شيردهي به فواصل معلوم ، شيرخوار خود را به آروغ زدن وادار كنيد ، شيرخوار را به صورت قائم به شانه‎هاي خود تكيه دهيد ، يا روي پاي خود بگذاريد و به آرامي به پشت او بزنيد يا پشتش را نوازش كنيد تا آروغ بزند ، اين كار كمك مي‎كند تا هواي به دام افتاده در معد‎ة او آزاد شود و از نفخ و ناراحتي‎هاي به دنبال آن و استفراغهاي شيرهاي خورده شده جلوگيري مي‎كند .

اثر مثبت تغذيه با شير مادر بر كاهش فشار خون

نتايج يك تحقيق جديد نشان مي‎دهد كه شير مادر داراي اثر مثبتي در كاهش فشار خون در دوران ميانسالي فرد دارد .

اين تحقيق كه در دانشگاه بريستول انجام شده ، تصريح مي‎كند در افرادي كه در دوران نوزادي از شير مادر استفاده كرده‎اند ميزان فشار خون كمتر و طبعاً ابتلا به بيماري قلبي نيز كمتر است .

« روزنامة قدس ص 9 چهارشنبه 13/12/82 شماره 15791 »

نيازهای غذائی مادر در دوران شيردهی

در دوران بارداری ، جنين بسياری از ذخائر بدن مادر را مصرف می کند و اگر مادر در دوران شيردهی تعذية نامناسبی داشته باشد ، به مرور خصوصاً با زايمانهای مکرر قوايش تحليل می رود ، استخوانهايش پوک می شود ، ريزش مو پيدا می کند .

و گاهی از ترس اينکه اين عوارض پيش آيد آنقدر پرخوری می کند که وزنش بالا می رود و بازگشت به وزن پيش از بارداری بسيار مشکل خواهد شد ، پس بسيار اهميت دارد مادر دقيقاً بداند چه ميزان انرژی و مواد مغذی نياز دارد .

 فواید شیر دادن به نوزاد

فواید شیر دادن گوناگون، تغذیه ای، جسمی و روانی هستند. شیر مادر تغذیه ای است که به خوبی برای نوزاد در نظر گرفته شده است، شیر مادر به دلایل متعدد ترکیبش را از لحاظ کیفیت و کمیت پروتئینی، کربوهیدراتی و چربی حفظ می‌کند.

فواید تغذیه ای شیر مادر کدامند؟

شیر مادر سه برابر بیشتر از شیر گاو پروتئین دارد این پروتئین ها حاوی نیمی از کازئین و برخی اسیدهای آمینۀ خاص (پروتئینی که از مجموعه ای از اسیدهای آمینه ساخته شده است) موجود در شیر گاو هستند و شیر مادر را قابل هضم تر می‌سازند. در رابطه با مواد چرب (یا لیپیدها)، شیر مادر از 80% تری گلیسرید ساخته شده و کلسترول بیشتری دارد، و به این ترتیب برای عملکرد بدن نوزاد بسیار مناسب است .

علاوه بر این، شیر مادر 4 برابر بیشتر از شیر گاو اسید لینولئیک دارد، این اسید برای ساخت سلول های مغزی ضروری است شیر مادر از شیر گاو شیرین تر است. شیر مادر حاوی 90% لاکتوز است که برای رشد مغز نوزاد ضروری است. برخی قندها (مانند الیگو ساکاریدها) به طور ویژه برای رشد دستگاه گوارش نوزاد مفید اند شیر مادر یک چهارم شیر گاو، املاح معدنی دارد، در نتیجه کلیه نیاز به کار کردن کمتری خواهد داشت. میزان کلسیم و رابطۀ میان میزان کلسیم و فسفر در شیر مادر بسیار ایده آل است، تا به این ترتیب کلسیم بتواند به بهترین نحو جذب شود .

آهن موجود در شیر مادر بسیار کم است، این عنصر به راحتی و به کمک یک مولکول ویژه یعنی ترانسفرین جذب می‌شود. میزان ویتامین های موجود در شیر مادر بازتابی از وفور یا کمبود آن ویتامین در بدن مادر است… به همین علت است که طی دوران بارداری (ویتامین D) و بعد از زایمان (ویتامین K1)، مکمل هایی توصیه می‌شوند .

فواید جسمی شیر دادن به نوزاد چیست؟

شیر مادر در مقایسه با شیر گاو برای رشد بدن، مفیدتر است و محافظتی بهتری از نوزاد در مقابل عفونت ها و حساسیت ها به عمل می‌آورد .

شیر مادر و رشد بدن

بعد از تولد عملکرد بدن در سطح گوارشی و مغزی، کاملاً جاافتاده و تکمیل شده نیست. شیر مادر این حسن را دارد که حاوی 20 آنزیم  است و برخی تکامل نیافتگی ها و برخی عملکردها را جبران می‌کند و بر روی رشد نوزاد اثر مثبت می‌گذارد.

شیر مادر خوردن و رشد نوزاد

وجود موادی به نام «عوامل رشد» انحناها در جدول رشد و وزن مناسب نوزادانی که با شیر مادر تغذیه شده اند، را به خوبی توجیه می‌کند .

شیر دادن و حفاظت در مقابل عفونت ها

شیر مادر به علت و جود عوامل خاص ایمنی، از نوزاد در مقابل برخی عفونت ها محافظت می‌کند .

این مواد ایمنی زا که توسط مادر ساخته و به واسطۀ شیر انتقال می‌یابند به کودک در مبارزه با برخی میکروب ها کمک می‌کنند. دیگر ترکیبات شیر مادر نیز اثر دفاعی در مقابل عفونت ها را تقویت می‌کنند .

تغذيه با شير مادر از ديدگاه اسلام

مقدمه :

در دو دهه اخير،  بدنبال دستيابي مجامع علمي جهان به شناخت نو و همه جانبه نسبت به ارزش، اهميت و نقش شيرمادر در تامين سلامت و بقاي كودك، شاهد رويكرد جهاني به ترويج تغذيه با شيرمادر بوده‌ايم.

تقريبا هر ماهه اطلاعات جديدي كه حاكي از بي مانندي شيرمادر براي حفظ و ارتقاي سلامت و رشد و تكامل مطلوب كودكان و حتي باقي ماندن آثار استثنايي آن بر سلامت دوران بزرگسالي كساني كه دوران شيرخواري را با بهره گيري از شيرمادر پشت سر گذاشته اند، منتشر مي‌گردد و بر سودمندي‌هاي ويژه تغذيه با شيرمادر براي كودك، مادر و جامعه تأكيد مي‌شود.

اما متجاوز از 14 قرن است كه در آموزش‌هاي اسلامي با جامعترين، زيباترين و قوي‌ترين انگيزش ها،  نكات مهمي درباره شيرمادر در قالب توصيه ها و آموزشها مطرح شده است.

آگاهي از اين توصيه ها و استفاده به جا از آنها كارآمدترين و مؤثرين انگيزه هاي ترويج تغذيه كودكان با شير مادر را در پي خواهد داشت،  بنابراين مطالبي به اختصار عنوان خواهد شد. مطالبي كه انشا ا.. .

هم رضاي پروردگار و هم مصلحت مادر و كودك را در بر خواهد داشت و اميد مي‌رود بر اين پايه تلاشي سازنده تر و مؤثرتر براي ترويج تغذيه با شيرمادر صورت گيرد و مادران نيز با انگيزه هاي دروني بيشتري شيردادن به فرزندشان را عبادتي بزرگ و مورد قبول پروردگار بدانند.

شير مادر در منابع اسلامي

در تمام منابع اسلامي همچون قرآن كريم كه بعنوان مهمترين و اساسي ترين منبع و در حقيقت قانون اساسي اسلام است‌، روايت پيامبر اكرم صلي الله عليه و سلم و نيز كتب فقهي مطالب جالب و مهمي در مورد تغذيه با شيرمادر و آثار و احكام آن وجود دارد.

شير مادر در قرآن كريم

آيات قرآني كه مستقيما بحث شيرمادر در آنها مطرح شده شامل آيات زير مي‌باشند:

1-آيه 233 سوره بقره – اين آيه به اعتباري،  مهمترين آيه در خصوص شيرمادر است.

2-آيه 15 سوره احقاف

3-آيه 14 سوره لقمان

4-آيه 23 سوره نساء- اين آيه ناظر به ارتباط خويشاوندي رضاعي است.

5-آيه 6 سوره طلاق

6-آيه 2 سوره حج

7-آيه 7 سوره قصص

8-آيه 12 سوره قصص

نكات مهمي كه از آيات قرآني مربوط به شيرمادر مي‌توان آموخت :

حق شيردادن و شيرخوردن

آيه 233 سوره بقره با « وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ. ..» آغاز مي‌شود.

در اين آيه به جاي كلمه متعارف ام به معناي مادر از كلمه والدات ( جمع والده ) استفاده شده است.

والده به مادري گفته مي‌شود كه كودك را زاييده است در حالي كه معناي ام،  هم مادر و هم كسي را كه بر جايگاه مادري نشسته شامل مي‌شود.

به عبارت ديگر حق شير دادن متعلق به والده است.

اطلاعات علمي امروز به ما نشان مي‌دهد كه تغيير تركيبات شير مادر از هنگام ولادت كودك تا پايان دوران شير دهي با نياز هاي ويژه غذايي و ايمونوژيك كودك تناسب دارد به طوري كه در نخستين روزهاي پس از زايمان،  آغوز (شير ماك يا colostrum ) با تركيب متراكمي از فاكتورهاي ايمني‌بخش ( نظير گلبولهاي سفيد،  ايمونوگلوبولين  A،  آنتي بادي ها همراه با فاكتور آنتي تريپسين كه مانع تجزيه آنها مي‌شود) ترشح مي‌گردد و در حقيقت نوعي مصونيت را در حساس‌ترين و  آسيب پذيرترين دوره زندگي كودك فراهم مي‌سازد.

مادر حق دارد از آثار فيزيولوژيك شير دادن به كودك خود همچون بركات ترشح اكسي توسين كه از بخش خلفي غده هيپوفيز در اثر مكيده شدن پستان توسط طفل شير خوار ترشح مي‌شود بهره ببرد.

اكسي توسين باعث انقباضات رحم شده و آن را به تدريج به اندازه طبيعي خود باز مي‌گرداند.

مادر حق دارد با شير دادن،  از چربي ذخيره شده در بدن خود در طول بارداري،  برداشت كند و به وزن مطلوب نزديك تر شود.

همچنين مادر حق دارد از احساس رضايت معنوي ناشي از شير دادن و ديگر بركات آن بهره مند شود و اين حق را نمي توان از او سلب كرد در عين حال آن كه نمي توان او را به شير دادن اجبار نمود.

به طور كلي به دلايل بسيار،  هيچ شيري براي كودك مناسب تر از شير مادر خودش نيست لذا كودك با تاكيد اين آيه كريمه حق دارد دوران شير خواري را به طور طبيعي با بهره گيري از شير مادر خودش سپري كند تا از مناسب ترين غذا و حمايت ايمونولوژيك و آثار مطلوب مترتب بر آن استفاده نمايد.

در حقوق اسلامي برهمين پايه،  حق حضانت كودك را در دوران شير خواري با تاكيد به مادر مي‌دهند و نيز باز بر همين پايه اجراي برخي احكام به زمان ديگر پس از دوره شيردهي منتقل مي‌گردد.

مسئوليت پدر و سرپرست

از نكات جالب ديگر مسئوليتي است كه متوجه پدر، يا جانشين پدر و حتي نظام حكومتي و جامعه در ضرورت فراهم سازي  زمينه تغذيه كودك با شير مادر مي‌باشد كه شايد متاسفانه در مورد قسمت اخير كمتر بحث شده است.

مدت توصيه شده و حداقل

بر اساس آيه 233 سوره بقره در كلمه « حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ » دو سال تمام و نيز آيه 14 سوره لقمان يك دوره شيردهي كامل،  24 ماه است. اما با استنباط از آيه 15 سوره احقاف حداقل مدت شيردهي براي كودكي كه 9 ماه زندگي جنيني را پشت سر گذاشته 21 ماه است.  بديهي است اين ميزان حداقل به هر مقدار كه از طول مدت بارداري كم شده باشد افزايش خواهد يافت و اين نيز از شگفتيهاي قابل تامل در آموزش هاي قرآني است كه مي‌توان با كمك يافته هاي علمي روز آن را توضيح داد.

اجتناب از زيان رساندن به مادر و پدر

با همه اهميت شير مادر در آيه 233 سوره بقره عبارت « لا تُضَارَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ » ناظر بر مسائل مهم ديگري است كه نبايد از نظر دور بماند.

برخي محققين از همين بخش آيه به عنوان يك مصداق ضرورت فاصله گذاري منطقي ميان زايمان ها را مورد توجه قرار داده اند.

ضرورت مشاوره فني و كارشناسي درخصوص از شير گرفتن

به لحاظ اهميت فوق العاده اهميت استمرار تغذيه كودك با غذاي مناسب هم در آيه 233 سوره بقره و هم در آيه 6 سوره طلاق بر ضرورت مشاوره كارشناسي درمورد چگونگي از شير گرفتن كودك تاكيد شده است.

حساسيت موضوع تغذيه كودك با شيرمادر و ضرورت مراعات امر و نهي پروردگار

بخش پاياني آيه مورد اشاره در سوره بقره با طرح اهميت مساله تغذيه كودك با شيرمادر هشدار دهنده اوست و بر نظارت خدا در اين خصوص تاكيد خاص دارد.

شير مادر،براي كودكان نارس نيز مناسب ترين غذا است.

اگر چه در روايات متعددي اين موضوع مورد اشاره اجمالي است، از مفاد آيه 15 سوره احقاف نيز به وضوح مي‌توان مناسب بودن تغذيه شير خوار نارس با شير مادر خودش را دريافت.

جالب توجه است مادراني كه كودكان نارس بدنيا مي‌آورند،  تا حدود 2 هفته تا 21 روز آغوز ترشح مي‌كنند، در حالي كه مدت ترشح آغوز در كودكان غير نارس 5-4 روز است.

اين نكته باتوجه به عدم كمال سيستم ايمني نوزاد نارس بسيار جالب و شگفت انگيز و در عين حال مؤيد بي‌مانندي شير مادر است.

هم آغوشي مادر و كودك

از مضمون آيه 2 سوره حج،  هم آغوشي شيرخوار و مادر استنباط مي‌شود.

امروزه بحث هم اتاقي مادر و كودك يا به اصطلاح Rooming in مورد تاكيد است تا كودك را پس از ولادت از مادر جدا نسازند و در همان اتاق نزديك مادر قرار دهند. شكل تكامل يافته هم اتاقي هم آغوشي است.

تماس هرچه نزديك تر مادر و شير خوار،  لمس بدن،  بوييدن،  نگاه كردن و فكر كردن به كودك توسط مادر در افزايش ترشح پرولاكتين و اكسي توسين نقش دارد.

حقوق مادري

رعايت حقوق فرزندان توسط والدين،  بارها مورد تاكيد قرار گرفته است.

اما در ميان عواملي كه تاكيد بيشتر در مورد حقوق مادر را مطرح مي‌كنند، از شير دادن مادر به فرزند نام برده شده است.

اين نكته در بخش آغازين آيه 15 سوره احقاف مطرح گرديده است.

شير مادر در احاديث

مساله اي به اهميت تغذيه كودك با شير مادر كه در آيات متعدد قرآني مطرح شده است،  طبيعي است كه در احاديث شريفه نيز به اشكال مختلف مورد بحث قرار گيرد.

شير مادر به عنوان نمونه اي آشكار از لطف و عنايت پروردگار نسبت به انسان و جلوه اي از حكمت بالغه الهي در قالب مناجات،  ادعيه و رهنمود هاي بهداشتي،  حقوقي و  اجتماعي مطرح گرديده است.

شير مادر بي نظير است

اين كلام رسا و ژرف از حضرت رسول اكرم  صلي الله عليه و آله و سلمكه فرمود : « ليس للصبي لبن خير من لبن امه » يعني براي كودك هيچ شيري بهتر از شير مادرش نيست،  كاملترين بيان در اهميت تغذيه كودك با شير مادر ( بخصوص مادر خودش ) را در بردارد كه مي‌توان بر اساس يافته هاي علمي روز به تفسير علمي اين كلام مبادرت ورزيد.

شير مادر مبارك ترين غذاي كودك است

اين جمله مبارك امير المؤمنين كه كودك با هيچ شيري تغذيه نمي شود كه به اندازه شير مادر خودش مبارك و يا با بركت باشد نيز همانند كلام حضرت رسول اكرم صلي الله عليه و آله و سلمبياني كامل،  نغز و پر مغز و در عين كوتاهي در بردارنده دنيايي از اطلاعات و همه سونگري است.

حق تغذيه كودك با آغوز

جايگاه آغوز در تامين سلامت و بقاء كودك در حساس ترين ايام حيات نوزاد و تاكيدات مكرر بر استفاده از شير مادر از آغاز ولادت كودك منشاء وجوب بهره مند ساختن نوزاد از آغوز شده است.

شير دادن كمتر از 21 ماه، ستم به كودك است

در روايات اسلامي با استناد به آيه 15 سوره احقاف حداقل زمان شير دادن به كودك 21 ماه و حد مطلوب و كامل آن با استناد به آيه233  سوره بقره 24 ماه ذكر شده است.  دادن غذاي تكميلي را نيز از زمان رويش اولين دندان هاي شيري پيشين فك تحتاني (6 ماهگي ) توصيه فرموده اند.

تغذيه انحصاري كودك با شير مادر تا 6 ماهگي

در چندين روايت بر كفايت شير مادر در تامين آب و غذاي كودك هنگامي كه به طور انحصاري مورد استفاده قرار مي‌گيرد (تا سن 6 ماهگي ) تاكيد شده است.  لذا آنچه كه امروزه به عنوان نتيجه تحقيقات علمي روز،  در كفايت شير مادر به هنگام تغذيه انحصاري Exclusive Breast   Feeding عنوان مي‌شود،  در روايات از پيش مطرح بوده است.

جابر بن عبدا… انصاري از حضرت رسول اكرم صلي الله عليه و آله و سلم نقل مي‌كند كه فرمود : خداوند متعال روزي كودك را در دو پستان مادر قرار داده است.  در بخشي آب و در بخش ديگر غذاي او را و از هنگام ولادت كودك،  به تناسب نياز هر روز وي،  روزي متناسب آن روز او را مقرر فرموده است.

شير دادن از هر دو پستان

اگر چه فعلا تاكيد خاصي روي شير دادن از هر دو پستان در هر بار شير دادن نمي‌كنند،  اما در حديث نقل شده از پيامبر صلي الله عليه و سلم در مورد تغذيه انحصاري كودك با شير مادر مطرح شد،  اين تاكيد وجود دارد كه با عنايت به تغيير تركيب شير پيشين و پسين بهتر است در هر بار شير دادن اول يك پستان تخليه و سپس از پستان ديگر استفاده شود تا هم شير با كيفيت مناسب تر در اختيار كودك قرار گيرد و هم تحريك شير سازي در هر دو پستان صورت گيرد.

تغييرات تدريجي تركيب شير مادر

همان روايت ذكر شده در مورد تغذيه انحصاري كودك با شير مادر،  جاي تامل بسيار دارد و از موضوع شگفت انگيز تغيير تدريجي تركيب شير مادر در طول دوران شيردهي حكايت مي‌كند. اين تغييرات با تغييرات نياز هاي غذايي و ايمونولوژيك شيرخوار هماهنگ است و در عين حال كه انسان مي‌تواند همين شير مادر را به مثابه مائده الهي،  تابلوي حكمت خداوندي ببيند در همان حال نيز خاضعانه در برابر غناي آموزشهاي اسلامي و همه سونگري و هماهنگي آن ها با اسرار خلقت زانو بزند.

هم آغوشي مادر و كودك

از روايات اسلامي نقل شده كه آغوش چپ مادر،  جايگاه مناسب تر شيرخوار است و تحقيقات دانشگاه كورنل، دليل اين ترجيح را توضيح مي‌دهد.

شير دادن به هنگام شب

امروزه بر اساس دانش نو شناخته و نو آور كرونوبيولوژي كه در آموزشهاي اسلامي ريشه اي به قدمت  1400 سال دارد، تغييرات ترشح هورمون ها و كاهش و افزايش آن ها در ساعات مختلف شبانه روز بررسي گرديده و نشان مي‌دهد چنانچه مادران شيرده پس از نيمه شب يكي دو بار به كودكان خود شير دهند سطح پايه اي هورمون پرولاكتين افزايش مي‌يابند و تضمين يك شير دهي موفق را ميسر مي‌سازد كه در آموزشهاي اسلامي با ثواب فراوان مورد توصيه قرار گرفته است.

شير دادن از پستان همانند جهاد در راه خدا

وقتي كه حضرت رسول اكرم در فضيلت جهاد سخنراني مي‌فرمود و بانوان مسلمان در ملاقات با ايشان از محروميت خود از مشاركت در جهاد گلايه مي‌كردند،  آن حضرت طي حديث مفصلي فرمود :

« آيا راضي نيستيد هنگامي كه يكي از شما از همسر خود در حالي كه او از شما خشنود است باردار شود ثواب كسي را دارد كه روزها روزه بگيرد و شب ها براي عبادت خدا بپاخيزد و چون زايمان كند هر جرعه اي كه از شير او در آيد و هر بار كه طفل پستان او را مي‌مكد براي هر جرعه و هر بار مكيدن ثوابي است و اگر براي شير دادن ومراقبت از كودك شيرخوار شبي بيدار گردد پاداشي معادل آزاد كردن هفتاد بنده در راه خدا دارد».

اجر ترويج تغذيه با شير مادر

در حديث است كه دعوت كتتده به كار خير همانند عمل كننده به آن است و اين عبارت نويد بخش آن است كه ترويج تغذيه با شير مادر نيز مشروط به پاكي و صفاي نيت،  انسان را از اجر بسيار شير دادن به كودك بهره مند مي‌سازد.

لذا اميد مي‌رود هر تلاشي كه در مورد ترويج تغذيه با شير مادر صورت گيرد انسان را از چنين ثوابي منتفع مي‌سازد بي آن كه چيزي از اجر مادر شيرده بكاهد.

خلاصه

1-در قرآن كريم حداقل 8 بار به طور مستقيم به شير مادر اشاره شده است.

2-در روايات اسلامي نيز در مورد شير مادر،  اهميت و ارزش آن و حتي آداب شير دادن مطالب بسياري وجود دارد.

3-براساس رهنمود هاي اسلامي،  شير دادن از پستان،  يك ارزش است و مادر شيرده اجر مجاهد در راه خدا و عبادت مقبول مداوم را دارد.

4-توصيه شده است مادران مدت 2 سال كامل به كودكان خود شير بدهند اما حداقل مدت شير دادن نبايد از 21 ماه كمتر باشد.

5-دادن آغوز به شير خوار به عنوان يكي از حقوق كودك مورد تاكيد قرار گرفته است.

6-شير مادر به تنهايي تامين كننده آب و غذاي كودك تا حدود سن 6  ماهگي است. از زمان آغاز رويش دندان هاي كودك غذاي تكميلي همراه شير دادن از پستان توصيه شده است.

7-توصيه شده است مادران در هر بار شير دادن،  از هر دو پستان به شير خوار شير بدهند و نيز اگر يكي دو بار در نيمه شب به كودك شير بدهند براي آنها اجر فراواني خواهد بود.

8-پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم فرموده است براي كودك هيچ شيري بهتر از شير مادرش نيست.  دانش روز با بررسي تغييرات كمي و كيفي شير مادر در طول دوران شيردهي تفسير مناسبي براي اين كلام اعجازآميز ارائه مي‌كند و شير مادر را حتي براي نوزاد نارس نيز بهترين انتخاب مي‌داند.

9-ترويج تغذيه با شير مادر يك عبادت بزرگ و پر ثمر است كه از آن كودك،  مادر،  خانواده و جامعه هم دركوتاه مدت و هم در دراز مدت بهره مند مي‌گردند.

✔ بیشتر بخوانید ✔

تعبیر خواب شیر دادن به بچه

تعبیر خواب نوزاد

تعبیر خواب شیر دادن به نوزاد

عوامل موثر بر افزایش و تقویت شیر مادر

تعبیر خواب شیر