متن حدیث کسا برای رفع حاجت با فونت درشت همراه با ترجمه فارسی
اگر برای قرائت حدیث کسا به دنبال متنی کامل، خوانا و همراه با ترجمه فارسی هستید، در این مطلب از پرتال دلبرانه متن کامل حدیث کساء را با فونت درشت و ترجمه روان فارسی آماده کرده ایم تا بتوانید به راحتی آن را بخوانید و از مفاهیم معنوی آن بهره مند شوید. حدیث کساء روایتی درباره پیامبر اکرم (ص)، حضرت فاطمه زهرا (س)، امام علی (ع)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) است که به فضائل اهل بیت و جایگاه ویژه آنان می پردازد. بسیاری از مومنان این حدیث را با نیت رفع حاجت، برطرف شدن گرفتاری ها، آرامش دل و طلب رحمت الهی قرائت می کنند.
متن و ترجمه فارسی حدیث کسا
بسم الله الرحمن الرحیمبه نام خداوند بخشنده مهربانعَنْ فاطِمَةَ الزَّهْراءِ عَلَیْهَا السَّلامُ بِنْتِ رَسُولِ اللّهِ صَلَّى اللّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِاز فاطمه زهرا سلام اللّه علیها دختر رسول خدا صلى اللّه علیه و آله،قالَ سَمِعْتُ فاطِمَةَ اَنَّها قالَتْ دَخَلَ عَلَىَّ اَبى رَسُولُ اللَّهِ فى بَعْضِ الاَیّامِ(جابر) گوید شنیدم از فاطمه زهرا كه فرمود: وارد شد بر من پدرم رسول خدا در یکى از روزهافَقالَ السَّلامُ عَلَیْكِ یا فاطِمَةُ فَقُلْتُ عَلَیْكَ السَّلامُو فرمود: سلام بر تو اى فاطمه در پاسخش گفتم: بر تو باد سلامقالَ: اِنّى اَجِدُ فى بَدَنى ضُعْفاً فَقُلْتُ لَهُ اُعیذُكَ بِاللَّهِ یا اَبَتاهُ مِنَ الضُّعْفِفرمود: من در بدنم سستى و ضعفى درك مى كنم، گفتم: پناه مى دهم تو را به خدا اى پدرجان از سستى و ضعففَقَالَ یا فاطِمَةُ إیتینى بِالْكِساءِ الْیَمانى فَغَطّینى بِهِ، فَاَتَیْتُهُ بِالْكِساءِ الْیَمانى فَغَطَّیْتُهُ بِهِفرمود: اى فاطمه بیاور برایم كساء یمانى را و مرا بدان بپوشان من كساء یمانى را برایش آوردم و او را بدان پوشاندموَ صِرْتُ اَنْظُرُ اِلَیْهِ وَ اِذا وَجْهُهُ یَتَلَالَؤُ كَاَنَّهُ الْبَدْرُ فى لَیْلَةِ تَمامِهِ وَ كَمالِهِو هم چنان بدو مى نگریستم و در آن حال چهره اش مى درخشید همانند ماه شب چهاردهفَما كانَتْ اِلّا ساعَةً وَ اِذا بِوَلَدِىَ الْحَسَنِ قَدْ اَقْبَلَ وَ قالَ السَّلامُ عَلَیْكِ یا اُمّاهُپس ساعتى نگذشت كه دیدم فرزندم حسن وارد شد و گفت سلام بر تو اى مادرفَقُلْتُ وَ عَلَیْكَ السَّلامُ یا قُرَّةَ عَیْنى وَ ثَمَرَةَ فُؤادىگفتم: بر تو باد سلام اى نور دیده ام و میوه دلم گفت: مادرجانفَقالَ یا اُمّاهُ اِنّى اَشَمُّ عِنْدَكِ رائِحَةً طَیِّبَةً كَاَنَّها رائِحَةُ جَدّى رَسُولِ اللّهِمن در نزد تو بوى خوشى استشمام مى كنم گویا بوى جدم رسول خدا استفَقُلْتُ نَعَمْ اِنَّ جَدَّكَ تَحْتَ الْكِساءِ فَاَقْبَلَ الْحَسَنُ نَحْوَ الْكِساءِگفتم: آرى همانا جد تو در زیر كساء است پس حسن بطرف كساء رفتوَ قالَ السَّلامُ عَلَیْكَ یا جَدّاهُ یا رَسُولَ اللّهِو گفت: سلام بر تو اى جد بزرگوار اى رسول خدااَتَاْذَنُ لى اَنْ اَدْخُلَ مَعَكَ تَحْتَ الْكِساءِآیا به من اذن مى دهى كه وارد شوم با تو در زیر كساء؟فَقالَ وَ عَلَیْكَ السَّلامُ یا وَلَدى وَ یا صاحِبَ حَوْضىفرمود: بر تو باد سلام اى فرزندم و اى صاحب حوض منقَدْ اَذِنْتُ لَكَ فَدَخَلَ مَعَهُ تَحْتَ الْكِساءِاذنت دادم، پس حسن با آن جناب بزیر كساء رفتفَما كانَتْ اِلاّ ساعَةً وَ اِذا بِوَلَدِىَ الْحُسَیْنِ قَدْ اَقْبَلَ وَ قالَ السَّلامُ عَلَیْكِ یا اُمّاهُساعتى نگذشت كه فرزندم حسین وارد شد و گفت: سلام بر تو اى مادرفَقُلْتُ وَ عَلَیْكَ السَّلامُ یا وَلَدى وَ یا قُرَّةَ عَیْنى وَ ثَمَرَةَ فُؤادىگفتم: بر تو باد سلام اى فرزند من و اى نور دیده ام و میوه دلمفَقالَ لى یا اُمّاهُ اِنّى اَشَمُّ عِنْدَكِ رائِحَةً طَیِّبَةً كَاَنَّها رائِحَةُ جَدّى رَسُولِ اللّهِ صَلَّى اللّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِفرمود: مادر جان من در نزد تو بوى خوشى استشمام مى كنم گویا بوى جدم رسول خدا (ص) استفَقُلْتُ نَعَمْ اِنَّ جَدَّكَ وَ اَخاكَ تَحْتَ الْكِساءِگفتم آرى همانا جد تو و برادرت در زیر كساء هستندفَدَنَى الْحُسَیْنُ نَحْوَ الْكِساءِ وَ قالَ السَّلامُ عَلَیْكَ یا جَدّاهُ اَلسَّلامُ عَلَیْكَ یا مَنِ اخْتارَهُ اللَّهُحسین نزدیك كساء رفته گفت: سلام بر تو اى جد بزرگوار، سلام بر تو اى كسى كه خدا او را برگزیداَتَاْذَنُ لى اَنْ اَكُونَ مَعَكُما تَحْتَ الْكِساءِآیا به من اذن مى دهى كه داخل شوم با شما در زیر كساءفَقالَ وَ عَلَیْكَ السَّلامُ یا وَلَدى وَ یا شافِعَ اُمَّتىفرمود: و بر تو باد سلام اى فرزندم و اى شفاعت كننده امتمقَدْ اَذِنْتُ لَكَ فَدَخَلَ مَعَهُما تَحْتَ الْكِساءِبه تو اذن دادم پس او نیز با آن دو در زیر كساء وارد شدفَاَقْبَلَ عِنْدَ ذلِكَ اَبُو الْحَسَنِ عَلِىُّ بْنُ اَبى طالِبٍ وَ قالَ السَّلامُ عَلَیْكِ یا بِنْتَ رَسُولِ اللّهِدر این هنگام ابوالحسن على بن ابی طالب وارد شد و فرمود سلام بر تو اى دختر رسول خدافَقُلْتُ وَ عَلَیْكَ السَّلامُ یا اَبَا الْحَسَنِ وَ یا اَمیرَالْمُؤْمِنینَگفتم: و بر تو باد سلام اى ابا الحسن و اى امیر مؤمنانفَقالَ یا فاطِمَةُ اِنّى اَشَمُّ عِنْدَكِ رائِحَةً طَیِّبَةً كَاَنَّها رائِحَةُ اَخى وَ ابْنِ عَمّى رَسُولِ اللّهِفرمود: اى فاطمه من بوى خوشى نزد تو استشمام مى كنم گویا بوى برادرم و پسر عمویم رسول خدا استفَقُلْتُ نَعَمْ ها هُوَ مَعَ وَ لَدَیْكَ تَحْتَ الْكِساءِگفتم: آرى این او است كه با دو فرزندت در زیر كساء هستندفَاَقْبَلَ عَلِىُّ نَحْوَ الْكِساءِ وَ قالَ السَّلامُ عَلَیْكَ یا رَسُولَ اللّهِپس على نیز بطرف كساء رفت و گفت سلام بر تو اى رسول خدااَتَاْذَنُ لى اَنْ اَكُونَ مَعَكُمْ تَحْتَ الْكِساءِآیا اذن مى دهى كه من نیز با شما در زیر كساء باشم؟قالَ لَهُ وَ عَلَیْكَ السَّلامُ یا اَخى یا وَصِیّى وَ خَلیفَتى وَ صاحِبَ لِوائىرسول خدا به او فرمود: و بر تو باد سلام اى برادر من و اى وصى و خلیفه و پرچمدارقَدْ اَذِنْتُ لَكَ، فَدَخَلَ عَلِىٌّ تَحْتَ الْكِساءِمن به تو اذن دادم، پس على نیز وارد در زیر كساء شدثُمَّ اَتَیْتُ نَحْوَ الْكِساءِ وَ قُلْتُ اَلسَّلامُ عَلَیْكَ یا اَبَتاهُ یا رَسُولَ اللّهِدر این هنگام من نیز بطرف كساء رفتم و عرض كردم سلام بر تو اى پدرجان اى رسول خدااَتَاْذَنُ لى اَن اَكُونَ مَعَكُمْ تَحْتَ الْكِساءِآیا به من هم اذن مى دهى كه با شما در زیر كساء باشم؟قالَ وَ عَلَیْكِ السَّلامُ یا بِنْتى وَ یا بَضْعَتى قَدْ اَذِنْتُ لَكِ فَدَخَلْتُ تَحْتَ الْكِساءِفرمود: و بر تو باد سلام اى دخترم و اى پاره تنم به تو هم اذن دادم، پس من نیز به زیر كساء رفتمفَلَمَّا اكْتَمَلْنا جَمیعاً تَحْتَ الْكِساءِ اَخَذَ اَبى رَسُولُ اللّهِ بِطَرَفَىِ الْكِساءِو چون همگى در زیر كساء جمع شدیم پدرم رسول خدا دو طرف كساء را گرفتوَ اَوْمَئَ بِیَدِهِ الْیُمْنى اِلَى السَّماءِ وَ قالَو با دست راست بسوى آسمان اشاره كرد و فرمود:اَللّهُمَّ اِنَّ هؤُلاءِ اَهْلُ بَیْتى وَ خَاصَّتى وَ حَامَّتى لَحْمُهُمْ لَحْمى وَ دَمُهُمْ دَمىخدایا اینانند خاندان من و خواص و نزدیكانم گوشتشان گوشت من و خونشان خون من استیُؤْلِمُنى ما یُؤْلِمُهُمْ وَ یَحْزُنُنى ما یَحْزُنُهُمْمى آزارد مرا هرچه ایشان را بیازارد و به اندوه مى اندازد مرا هرچه ایشان را به اندوه در آورداَنَا حَرْبٌ لِمَنْ حارَبَهُمْ وَ سِلْمٌ لِمَنْ سالَمَهُمْمن در جنگم با هر كه با ایشان بجنگد و در صلحم با هر كه با ایشان درصلح استوَعَدُوٌّ لِمَنْ عاداهُمْ وَ مُحِبٌّ لِمَنْ اَحَبَّهُمْو دشمنم با هركس كه با ایشان دشمنى كند و دوستم با هر كس كه ایشان را دوست دارداِنَّهُمْ مِنّى وَأ نَا مِنْهُمْ فَاجْعَلْ صَلَواتِكَ وَ بَرَکاتِكَ وَ رَحْمَتَكَ وَ غُفْرانَكَ وَ رِضْوانَكَ عَلَىَّ وَ عَلَیْهِمْاینان از منند و من از ایشانم پس بفرست درودهاى خود و بركتهایت و مهرت و آمرزشت و خوشنودیت را بر من و بر ایشانوَ اَذْهِبْ عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَ طَهِّرْهُمْ تَطْهیراًو دور كن از ایشان پلیدى را و پاكیزه شان كن بخوبىفَقالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ یا مَلائِكَتى وَ یا سُكّانَ سَماواتىپس خداى عزوجل فرمود: اى فرشتگان من و اى ساكنان آسمانهایماِنّى ما خَلَقْتُ سَماءً مَبْنِیَّةً وَ لا اَرْضاً مَدْحِیَّةً وَ لا قَمَراً مُنیراً وَ لا شَمْساً مُضِیئَةًبراستى كه من نیافریدم آسمان بنا شده و نه زمین گسترده و نه ماه تابان و نه مهر درخشانوَ لا فَلَكاً یَدُورُ وَ لا بَحْراً یَجْرى وَ لا فُلْكاً یَسْرى اِلاّ فى مَحَبَّةِ هؤُلاءِ الْخَمْسَةِ الَّذینَ هُمْ تَحْتَ الْكِساءِو نه فلك چرخان و نه دریاى روان و نه كشتى در جریان را مگر بخاطر دوستى این پنج تن، اینان كه در زیر كسایندفَقالَ الاَمینُ جِبْرائیلُ یا رَبِّ وَ مَنْ تَحْتَ الْكِساءِپس جبرئیل امین عرض كرد: پروردگارا كیانند در زیر كساء؟فَقالَ عَزَّوَجَلَّ هُمْ اَهْلُ بَیْتِ النُّبُوَّةِ وَ مَعْدِنُ الرِّسالَةِ، هُمْ فاطِمَةُ وَ اَبُوها وَ بَعْلُها وَ بَنُوهاخداى عزوجل فرمود: آنان خاندان نبوت و كان رسالتند. آنان فاطمه است و پدرش و شوهر و دو فرزندشفَقالَ جِبْرائیلُ یا رَبِّ اَتَاْذَنُ لى اَنْ اَهْبِطَ اِلَى الاَرْضِ لِاَكُونَ مَعَهُمْ سادِساًجبرئیل عرض كرد: پروردگارا آیا به من هم اذن مى دهى كه به زمین فرود آیم تا ششمین آنها باشمفَقالَ اللَّهُ نَعَمْ قَدْ اَذِنْتُ لَكَ فَهَبَطَ الأمینُ جِبْرائیلُخدا فرمود: آرى به تو اذن دادم، پس جبرئیل امین به زمین آمدوَ قالَ السَّلامُ عَلَیْكَ یا رَسُولَ اللَّهِ الْعَلِىُّ الأعْلى یُقْرِئُكَ السَّلامَ وَ یَخُصُّكَ بِالتَّحِیَّةِ وَ الاِكْرامِو گفت: سلام بر تو اى رسول خدا، (پروردگار) علىّ اعلى سلامت مى رساند و تو را به تحیت و اكرام مخصوص داشتهوَ یَقُولُ لَكَ وَ عِزَّتى وَجَلالى اِنّى ما خَلَقْتُ سَماءً مَبْنِیَّةً وَ لا اَرْضاً مَدْحِیَّةً وَ لا قَمَراً مُنیراً وَ لا شَمْساً مُضیئَةًو مى فرماید: به عزت و جلالم سوگند كه من نیافریدم آسمان بنا شده و نه زمین گسترده و نه ماه تابان و نه مهر درخشانوَ لا فَلَكاً یَدُورُ وَ لا بَحْراً یَجْرى وَ لا فُلْكاً یَسْرى اِلّا لِاَجْلِكُمْ وَ مَحَبَّتِكُمْو نه فلك چرخان و نه دریاى روان و نه كشتى در جریان را مگر براى خاطر شما و محبت و دوستى شماوَ قَدْ اَذِنَ لى اَنْ اَدْخُلَ مَعَكُمْ فَهَلْ تَاْذَنُ لى یا رَسُولَ اللَّهِو به من نیز اذن داده است كه با شما در زیر كساء باشم پس آیا تو هم اى رسول خدا اذنم مى دهى؟فَقالَ رَسُولُ اللَّهِ وَ عَلَیْكَ السَّلامُ یا اَمینَ وَحْىِ اللَّهِرسول خدا (ص) فرمود و بر تو باد سلام اى امین وحى خدااِنَّهُ نَعَمْ قَدْ اَذِنْتُ لَكَ فَدَخَلَ جِبْرائیلُ مَعَنا تَحْتَ الْكِساءِآرى به تو هم اذن دادم، پس جبرئیل با ما وارد در زیر كساء شدفَقالَ لِاَبى اِنَّ اللَّهَ قَدْ اَوْحى اِلَیْكُمْ یَقُولُ «اِنَّما یُریدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَكُمْ تَطْهیراً»و به پدرم گفت: همانا خداوند بسوى شما وحى كرده و مى فرماید: «حقیقت این است كه خدا مى خواهد پلیدى را از شما خاندان ببرد و پاكیزه كند شما را پاكیزگى كامل»فَقالَ عَلِىٌّ لِاَبى یا رَسُولَ اللَّهِ اَخْبِرْنى ما لِجُلُوسِنا هذا تَحْتَ الْكِساءِ مِنَ الْفَضْلِ عِنْدَ اللَّهِعلى علیه السلام به پدرم گفت: اى رسول خدا به من بگو این جلوس (و نشستن) ما در زیر كساء چه فضیلتى (و چه شرافتى) نزد خدا دارد؟فَقالَ النَّبِىُّ وَ الَّذى بَعَثَنى بِالْحَقِّ نَبِیّاً وَ اصْطَفانى بِالرِّسالَةِ نَجِیّاًپیغمبر(ص) فرمود: سوگند بدان خدائى كه مرا به حق به پیامبرى برانگیخت و به رسالت و نجات دادن (خلق) برگزیدما ذُكِرَ خَبَرُنا هذا فى مَحْفِلٍ مِنْ مَحافِلِ اَهْلِ الاَرْضِكه ذكر نشود این خبر (و سرگذشت) ما در انجمن و محفلى از محافل مردم زمینوَ فیهِ جَمْعٌ مِنْ شَیعَتِنا وَ مُحِبّینا اِلاّ وَ نَزَلَتْ عَلَیْهِمُ الرَّحْمَةُكه در آن گروهى از شیعیان و دوستان ما باشند جز آنكه نازل شود بر ایشان رحمت (حق)وَ حَفَّتْ بِهِمُ الْمَلائِكَةُ وَ اسْتَغْفَرَتْ لَهُمْ اِلى اَنْ یَتَفَرَّقُواو فرا گیرند ایشان را فرشتگان و براى آنها آمرزش خواهند تا آنگاه كه از دور هم پراكنده شوند،فَقالَ عَلِىٌّ اِذاً وَ اللَّهِ فُزْنا وَ فازَ شیعَتُنا وَ رَبِّ الْكَعْبَةِعلى (كه این فضیلت را شنید) فرمود: با این ترتیب به خدا سوگند ما رستگار شدیم و سوگند به پروردگار كعبه كه شیعیان ما نیز رستگار شدندفَقالَ النَّبِىُّ ثانِیاً یا عَلِىُّ وَ الَّذى بَعَثَنى بِالْحَقِّ نَبِیّاً وَ اصْطَفانى بِالرِّسالَةِ نَجِیّاًدوباره پیغمبر فرمود: اى على سوگند بدانكه مرا بحق به نبوت برانگیخت و به رسالت و نجات دادن (خلق) برگزیدما ذُكِرَ خَبَرُنا هذا فى مَحْفِلٍ مِنْ مَحافِلِ اَهْلِ الاَرْضِذكر نشود این خبر (و سرگذشت) ما در انجمن و محفلى از محافل مردم زمینوَ فیهِ جَمْعٌ مِنْ شیعَتِنا وَ مُحِبّینا وَ فیهِمْ مَهْمُومٌ اِلّا وَ فَرَّجَ اللَّهُ هَمَّهُكه در آن گروهى از شیعیان و دوستان ما باشند و در میان آنها اندوهناكى باشد جز آنكه خدا اندوهش را برطرف كندوَ لا مَغْمُومٌ اِلاّ وَ كَشَفَ اللَّهُ غَمَّهُ وَ لا طالِبُ حاجَةٍ اِلاّ وَقَضَى اللّهُ حاجَتَهُو نه غمناكى جز آنكه خدا غمش را بگشاید و نه حاجتخواهى باشد جز آنكه خدا حاجتش را برآوردفَقالَ عَلِىٌّ اِذاً وَ اللَّهِ فُزْنا وَ سُعِدْنا وَ كَذلِكَ شیعَتُنا فازُوا وَ سُعِدُوا فِى الدُّنْیا وَ الآخِرَةِ وَ رَبِّ الْكَعْبَة.على گفت: بدین ترتیب به خدا سوگند ما كامیاب و سعادتمند شدیم و هم چنین سوگند به خدای کعبه که شیعیان ما نیز در دنیا و آخرت رستگار و سعادتمند شدند.
حدیث کساء چیست؟ بررسی فضائل، ماجرای نزول، اسناد و منابع شیعه و اهل سنت
حدیث کساء از روایات شناخته شده اسلامی درباره جایگاه ویژه پیامبر اکرم (ص)، حضرت فاطمه زهرا (س)، امام علی (ع)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) است. این پنج شخصیت در منابع دینی با عنوان «اصحاب کساء» یا «خمسه طیبه» شناخته می شوند. محور اصلی این روایت، ماجرای گرد آمدن این پنج تن زیر عبای پیامبر (ص) و دعای ایشان برای دور شدن هرگونه پلیدی از اهل بیت است؛ دعایی که با نزول آیه تطهیر در سوره احزاب ارتباط دارد.
حدیث کساء در میان مسلمانان، به ویژه پیروان مکتب تشیع، جایگاه اعتقادی و معنوی برجسته ای دارد. بسیاری از خانواده ها و گروه های مذهبی این حدیث را برای طلب رحمت الهی، آرامش قلبی و برآورده شدن حاجات قرائت می کنند. در متن رایج حدیث کساء، از زبان پیامبر (ص) به آثار معنوی خواندن این روایت اشاره شده است؛ از جمله نزول رحمت، حضور فرشتگان، برطرف شدن اندوه و اجابت دعا. البته باید میان روایت های تاریخی مربوط به واقعه کساء و متن مشهور حدیث کساء که امروزه در مفاتیح الجنان خوانده می شود، تفاوت قائل شد؛ زیرا این دو از نظر ساختار و سابقه نقل یکسان نیستند.
ماجرای حدیث کساء و علت نام گذاری آن
برای شناخت دقیق واقعه کساء باید به مجموعه روایت هایی توجه کرد که از منابع مختلف اسلامی درباره این رویداد نقل شده اند. گزارش های تاریخی و حدیثی در تمام جزئیات یکسان نیستند و هر کدام بخشی از ماجرا را بازگو می کنند. با کنار هم قرار دادن این نقل ها می توان تصویری از چگونگی وقوع این رویداد به دست آورد.
بر اساس یکی از گزارش های مشهور، پیامبر اکرم (ص) در خانه ام سلمه حضور داشتند. در همان زمان، قرار بود موضوعی مهم درباره جایگاه اهل بیت (ع) آشکار شود. حضرت زهرا (س) که برای پدر خود غذایی به نام «عصیده» یا کاچی آماده کرده بود، آن را در ظرفی قرار داد و به خانه پیامبر (ص) برد.
ام سلمه می گوید با وجود محدودیت ورود افراد به خانه، نتوانست مانع ورود حضرت فاطمه (س) شود. پیامبر (ص) پس از دیدن دخترشان از او خواستند همسر و فرزندانش را نیز همراه خود بیاورد. حضرت زهرا (س) به خانه بازگشت و همراه امام علی (ع)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) نزد پیامبر (ص) آمد.
پس از حضور این چهار نفر، پیامبر اکرم (ص) عبایی خیبری را که از آن با عنوان «کساء» یاد می شود، بر روی خود و آنان قرار دادند. سپس دست به دعا برداشتند و فرمودند:
«اللَّهُمَّ هَؤُلَاءِ أَهْلُ بَيْتِي، فَأَذْهِبْ عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَطَهِّرْهُمْ تَطْهِيرًا»
خدایا، اینان اهل بیت من هستند؛ هرگونه پلیدی را از آنان دور کن و به طور کامل پاکشان گردان.
در پی این دعا، آیه ۳۳ سوره احزاب نازل شد که به آیه تطهیر شهرت دارد:
إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا
ترجمه: خداوند فقط اراده کرده است که هرگونه پلیدی را از شما اهل بیت دور سازد و شما را چنان که شایسته است، پاک و پاکیزه گرداند.
ام سلمه پس از مشاهده این صحنه، از پیامبر (ص) پرسید آیا او نیز می تواند زیر عبا قرار بگیرد و در شمار اهل بیت باشد؟ در پاسخ، پیامبر (ص) جایگاه او را به عنوان همسر خود و فردی برخوردار از خیر و نیکی تایید کردند، اما او را به جمعی که زیر کساء قرار گرفته بودند، وارد نکردند.
قرار گرفتن این پنج شخصیت در زیر عبای پیامبر (ص) و دعای اختصاصی ایشان، سبب شد این رویداد به نام حدیث کساء شناخته شود. همچنین عنوان های «اصحاب کساء» و «خمسه طیبه» برای پیامبر (ص)، حضرت فاطمه (س)، امام علی (ع)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) رواج یافت.
اعتبار و اسناد حدیث کساء
واقعه کساء از رویدادهایی است که در منابع متعدد شیعه و اهل سنت گزارش شده است. نقل این ماجرا در کتاب های حدیثی و تفسیری هر دو مذهب، نشان می دهد که اصل گرد آمدن پیامبر (ص) و چهار تن از نزدیکان ایشان زیر عبا و ارتباط این واقعه با آیه تطهیر، از جایگاه مهمی در میراث روایی اسلام برخوردار است.
در علم حدیث، برای ارزیابی اعتبار یک روایت باید به مواردی مانند سلسله راویان، اتصال سند، اعتبار راویان و تعدد مسیرهای نقل توجه کرد. از این رو، صرف وجود یک روایت در چند کتاب به تنهایی برای اثبات تواتر آن کافی نیست؛ بلکه باید اسناد و طرق مختلف آن به صورت جداگانه بررسی شوند.
در کتاب «دلائل الامامة» منسوب به طبری امامی، به اتفاق مسلمانان درباره فراخواندن امام علی (ع)، حضرت فاطمه (س)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) از سوی پیامبر (ص) و قرار گرفتن آنان زیر کساء اشاره شده است. در این گزارش، دعای پیامبر برای دور شدن پلیدی از اهل بیت نیز نقل می شود:
«اللَّهُمَّ هَؤُلَاءِ أَهْلِي فَأَذْهِبْ عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَطَهِّرْهُمْ تَطْهِيرًا»
این مضمون در منابع روایی و تفسیری دیگری نیز دیده می شود و از جمله گزارش های مورد استناد در تبیین جایگاه اهل بیت و ارتباط آنان با آیه تطهیر است.
حدیث کساء در منابع معتبر شیعه
روایت مربوط به واقعه کساء در آثار متعددی از محدثان و مفسران شیعه ثبت شده است. این گزارش ها در برخی موارد از نظر ترتیب اتفاقات یا شیوه بیان تفاوت دارند، اما در معرفی پنج تن اهل بیت و دعای پیامبر (ص) برای آنان اشتراک دارند.
از جمله منابع تفسیری شیعه که به این روایت پرداخته اند می توان به آثار زیر اشاره کرد:
- تفسیر قمی
- تفسیر فرات کوفی
- البرهان فی تفسیر القرآن
در آثار حدیثی شیعه نیز گزارش هایی درباره این واقعه وجود دارد. کتاب هایی مانند اصول کافی و امالی شیخ طوسی از جمله منابعی هستند که روایت های مرتبط با فضائل اهل بیت و ماجرای کساء در آنها نقل شده است.
اهمیت این منابع فقط به ثبت یک رویداد تاریخی محدود نمی شود. حدیث کساء در مباحث تفسیری مربوط به آیه تطهیر، جایگاه اهل بیت (ع) و تبیین فضائل خاندان پیامبر نیز مورد توجه قرار گرفته است.
نقل حدیث کساء در منابع اهل سنت
ماجرای کساء به منابع شیعه محدود نیست و در آثار حدیثی و تفسیری اهل سنت نیز گزارش شده است. این موضوع از جنبه تاریخی اهمیت دارد؛ زیرا اصل واقعه و ارتباط آن با پنج تن آل عبا در آثار نویسندگان و محدثان مذاهب مختلف اسلامی بازتاب یافته است.
یکی از نقل های مشهور در این زمینه، روایتی است که در صحیح مسلم آمده است. عایشه در این گزارش بیان می کند که پیامبر اکرم (ص) عبایی از موی سیاه بر تن داشتند. ابتدا امام حسن (ع) به حضور ایشان رسید و پیامبر او را زیر عبا قرار دادند. سپس امام حسین (ع)، حضرت فاطمه (س) و امام علی (ع) نیز به جمع آنان پیوستند و زیر همان عبا قرار گرفتند. پس از آن، پیامبر (ص) آیه تطهیر را تلاوت کردند.
این روایت با الفاظ زیر همراه است:
«إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا»
ابن حجر هیتمی در کتاب «الصواعق المحرقة» نیز به روایتی با مضمون قرار گرفتن پیامبر (ص)، حضرت علی (ع)، حضرت فاطمه (س)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) زیر عبا اشاره کرده است. در این گزارش، پیامبر (ص) آنان را اهل بیت و نزدیکان ویژه خود معرفی می کنند و از خداوند می خواهند هرگونه پلیدی را از آنان دور سازد.
آثار دیگری از جمله «اسد الغابه» نوشته ابن اثیر و «مسند احمد بن حنبل» نیز روایت هایی درباره فضائل اصحاب کساء در خود جای داده اند. ابن تیمیه در کتاب «منهاج السنة» به صحیح بودن برخی طرق حدیث کساء اشاره کرده و نقل آن از سوی احمد، ترمذی و مسلم را یادآور شده است.
حدیث کساء در تفاسیر اهل سنت
مفسران اهل سنت نیز هنگام بررسی آیه ۳۳ سوره احزاب و مفهوم اهل بیت، به روایت کساء توجه داشته اند. از جمله این آثار می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- الکشاف، نوشته زمخشری
- التفسیر الکبیر، اثر فخر رازی
- تفسیر قرطبی
- تفسیر ابن کثیر
- الدر المنثور، نوشته سیوطی
در این کتاب ها گزارش هایی درباره قرار گرفتن پنج تن زیر عبای پیامبر (ص) و دعای ایشان برای پاکی اهل بیت نقل شده است. قرطبی نیز در تفسیر آیه تطهیر، روایتی از ام سلمه آورده که بر اساس آن، پیامبر (ص) پس از نزول آیه، حضرت علی (ع)، حضرت فاطمه (س)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) را فراخواندند و کسایی خیبری بر آنان قرار دادند.
توجه به این نقل ها نشان می دهد که حدیث کساء در مباحث تفسیری مرتبط با اهل بیت، در آثار برجسته هر دو سنت حدیثی و تفسیری اسلامی حضور دارد.
استدلال امام علی و امام حسن (ع) به حدیث کساء
حدیث کساء تنها به عنوان گزارشی درباره فضائل اهل بیت مطرح نبوده است؛ بلکه در برخی گفت وگوها و استدلال های تاریخی ائمه نیز برای تبیین جایگاه خاندان پیامبر (ص) مورد استناد قرار گرفته است.
حضرت علی (ع) در احتجاجی درباره شایستگی خود برای جانشینی پیامبر (ص)، به نزول آیه تطهیر و واقعه کساء اشاره می کنند. ایشان از مخاطب می پرسند آیا این آیه درباره ایشان و خاندانشان نازل شده یا درباره او و خانواده اش؟ پاسخ این است که آیه به اهل بیت پیامبر اختصاص دارد.
در ادامه، امام علی (ع) به دعای پیامبر در روز کساء استناد می کنند؛ روزی که رسول خدا (ص) ایشان، حضرت فاطمه (س) و دو فرزندشان را زیر عبا قرار دادند و برای دور شدن پلیدی از آنان دعا کردند. این استدلال بر جایگاه ویژه اهل بیت در نگاه پیامبر (ص) تاکید دارد.
گزارش های تاریخی همچنین از استناد حضرت علی (ع) به حدیث کساء در شورای شش نفره ای خبر می دهند که پس از درگذشت خلیفه دوم برای تعیین خلیفه بعدی تشکیل شد. ایشان در آن مجلس، فضائل و ویژگی های اختصاصی خود را یادآوری کردند و واقعه کساء را به عنوان یکی از شواهد منزلت خاندان پیامبر مطرح ساختند.
در برخی نقل ها آمده است که امام علی (ع) هنگام گفت وگو درباره فضائل اصحاب پیامبر (ص) نیز به این واقعه اشاره کردند تا جایگاه اهل بیت را یادآور شوند.
امام حسن مجتبی (ع) نیز پس از صلح با معاویه، در سخنرانی خود به فضائل خاندان پیامبر پرداختند. ایشان پس از یادآوری آیه مباهله، از حدیث کساء به عنوان یکی از شواهد منزلت اهل بیت استفاده کردند و به جایگاه ویژه خود، پدر، مادر و برادرشان در این واقعه اشاره داشتند.
تفاوت حدیث کساء مشهور در مفاتیح الجنان با روایت های تاریخی
یکی از موضوعاتی که هنگام مطالعه حدیث کساء باید به آن توجه داشت، تفاوت میان اصل واقعه کساء و متن طولانی و مشهوری است که امروزه در پایان مفاتیح الجنان قرائت می شود.
اصل ماجرای کساء در منابع حدیثی و تفسیری قدیمی شیعه و اهل سنت با سندها و عبارت های گوناگون نقل شده است. با این حال، متن رایج حدیث کساء که با گفت وگوی مفصل میان حضرت زهرا (س)، ام سلمه و پیامبر (ص) همراه است، از نظر ساختار و سابقه نقل با روایت های قدیمی تفاوت دارد.
شیخ عباس قمی، محدث و نویسنده کتاب مفاتیح الجنان، در کتاب «منتهی الآمال» به این تفاوت اشاره کرده است. او پس از بیان اعتبار و شهرت اصل واقعه کساء، درباره متن رایج آن می نویسد که این روایت با کیفیت و صورت مشهور در منابع معتبر حدیثی و مجموعه های شناخته شده روایی دیده نشده و احتمال می دهد نقل آن از ویژگی های کتاب «منتخب» اثر فخرالدین طریحی باشد.
بر اساس بررسی شیخ عباس قمی، کتاب منتخب طریحی از نخستین منابعی است که متن مشهور حدیث کساء را با این ساختار نقل کرده است. نکته قابل توجه آن است که این نقل در آن کتاب نیز بدون سند کامل آمده است.
بنابراین، نباید اعتبار اصل واقعه کساء را بدون بررسی به متن طولانی و رایج آن تعمیم داد. وجود گزارش های متعدد و معتبر درباره گرد آمدن پنج تن زیر عبای پیامبر (ص)، موضوعی جدا از ارزیابی سندی متن مشهور مفاتیح الجنان است.
محدثان بزرگی مانند کلینی، شیخ طوسی، شیخ مفید، طبرسی و ابن شهرآشوب نیز روایت های مربوط به واقعه کساء و فضائل اهل بیت را در آثار خود آورده اند؛ اما نقل های آنان از نظر عبارت و ساختار با متن رایج حدیث کساء تفاوت دارد.
شناخت این تمایز برای مطالعه دقیق منابع دینی اهمیت دارد. علاقه مندان می توانند هم اصل واقعه کساء و گزارش های مستند تاریخی آن را مطالعه کنند و هم متن مشهور مفاتیح الجنان را به عنوان روایتی رایج در سنت عبادی و مذهبی شیعه بخوانند، بدون آنکه میان اعتبار این دو از نظر سند و تاریخ نقل تفاوتی قائل نشوند.